Dla wielu hodowców kombajn do ziemniaków jest przy tym podstawowym narzędziem. Jednak korzyści płyną nie tylko z samej maszyny, ale także ze sposobu, w jaki planowanie zbiorów i technika są ze sobą skoordynowane.
W tym blogu przedstawiono praktyczne wnioski z 2025 r., przełożone na wybory, które rolnicy mogą bezpośrednio zastosować w następnym sezonie.
Lekcja 1: Planowanie zbiorów zaczyna się przed momentem zbioru
Udane zbiory są często traktowane zbyt późno jako krótka „akcja” pod koniec sezonu. W 2025 roku okazało się, że rolnicy, którzy już kilka tygodni wcześniej opracowali scenariusze, mogli spokojniej reagować na zmiany pogody i różnice w uprawach.
Pracuj z trzema scenariuszami zbiorów
Pomocne jest wcześniejsze opracowanie trzech scenariuszy:
- Sucha i stabilna pogoda z wysoką wydajnością zbiorów
- Zmienna pogoda z krótkimi okresami sprzyjającymi zbiorom
- Wilgotna i opóźniona z naciskiem na ochronę gleby
Dzięki tym scenariuszom można szybciej określić, kiedy działka A ma pierwszeństwo przed działką B, a kiedy rozsądniej jest poczekać lub kontynuować.
Sporządź krótką „kartę zbiorów” dla każdej działki
Prosta notatka dotycząca działki, zawierająca informacje o nośności, zagłębieniach, polach przygranicznych, poprzedniej uprawie i znanych wilgotnych miejscach, pozwala zaoszczędzić dużo czasu w przyszłości. W 2025 r. niewielkie różnice wysokości na niektórych działkach spowodowały duże różnice w możliwościach zbiorów w ciągu jednego tygodnia.
Lekcja 2: Stan gleby przeważa nad pośpiechem
Kiedy presja wzrasta z powodu deszczu, terminów lub planowania prac rolniczych, istnieje ryzyko zbyt wczesnego zbioru. Sezon 2025 podkreślił, że stan gleby jest twardą granicą. Ślady, uszkodzenia struktury i ubite pola przygłówkowe nie tylko kosztują plony w następnym sezonie, ale także podnoszą koszty zbiorów w bieżącym sezonie poprzez dodatkowe czyszczenie, większe uszkodzenia i niższą prędkość pracy.
Stosuj zasady decyzyjne zamiast intuicji
Pomocne jest kilka prostych punktów pomiarowych:
- Sprawdź nośność na poletkach i w zagłębieniach, a nie tylko na „ładnej” części działki
- Sprawdź ciśnienie w oponach i obciążenie osi w stosunku do wilgotności gleby
- Ustal zasadę: w przypadku widocznego efektu smarowania lub głębokich śladów kontynuowanie pracy jest często droższe niż czekanie
Zaplanuj kolejność w inteligentny sposób
Zacznij od miejsc, w których ryzyko pogorszenia stanu gleby jest największe, np. działek o ciężkiej glebie lub słabej strukturze. Działki o lepszej nośności lub lżejszej glebie pozostaw na później, na wypadek niekorzystnych warunków pogodowych.
Lekcja 3: Jakość bulw wymaga dostosowania, a nie szybkości
W 2025 r. różnica w jakości między partiami była często większa niż różnica w plonach. Uszkodzenia, podatność na parcha i obicia ujawniły się w niektórych partiach dopiero podczas przechowywania. Kombajn do ziemniaków może przetworzyć duże ilości, ale tylko wtedy, gdy ustawienia są dostosowane do odmiany, stanu liści i warunków glebowych.
Dostosowanie do odmiany i przeznaczenia partii
Nie każda partia ma ten sam cel końcowy. Ziemniaki stołowe, sadzeniaki i partie przemysłowe wymagają innych priorytetów. Ogólnie obowiązuje zasada:
- Większa ochrona i mniejsza agresywność w przypadku partii o wysokiej jakości lub wartości przechowalniczej
- Większa wydajność w przypadku partii, w których ważniejsza jest szybkość, ale bez przekraczania granicy uszkodzeń
Kontroluj łańcuch od zbioru do magazynu
Większość uszkodzeń powstaje w wyniku serii drobnych uderzeń. Należy pamiętać o przejściach, wysokościach upadku i nieprawidłowych ustawieniach przesiewacza. W 2025 r. okazało się, że rolnicy, którzy w pierwszym dniu zbiorów co kwadrans przeprowadzali krótką kontrolę, mogli później w sezonie pracować znacznie bardziej stabilnie.
Lekcja 4: Okres zbiorów jest krótszy, przygotowania muszą być lepsze
Wielu hodowców zdaje sobie z tego sprawę: wydaje się, że jest mniej „spokojnych” tygodni. Niezależnie od tego, czy wynika to z warunków pogodowych, wilgotności gleby czy presji logistycznej, okno robocze wydaje się węższe. Dlatego w 2025 r. przygotowanie stało się przewagą konkurencyjną.
Organizuj logistykę tak, jakbyś miał tylko dwa dobre tygodnie
W praktyce oznacza to:
- Upewnij się, że transport i magazynowanie są dostosowane do dni szczytowego zapotrzebowania
- Sprawdź z wyprzedzeniem trasę na terenie gospodarstwa i dostęp do działek
- Zapobiegaj czasom oczekiwania poprzez jasne ustalenia z kierowcami i magazynami
Zarezerwuj czas na konserwację i części
Niewielkie awarie w krótkim okresie czasu generują nieproporcjonalnie wysokie koszty. W 2025 r. części i mechanicy nie zawsze byli dostępni od ręki, dlatego też profilaktyczne przeglądy miały kluczowe znaczenie. Należy pamiętać o częściach zużywających się, łańcuchach, łożyskach, czyszczeniu i źródłach awarii elektrycznych.
Lekcja 5: Dane i monitorowanie sprawiają, że decyzje dotyczące zbiorów są bardziej obiektywne
Nawet bez zaawansowanej technologii precyzyjnego rolnictwa rolnicy mogą lepiej uzasadniać decyzje dotyczące zbiorów. W 2025 r. okazało się, że prosta rejestracja danych przynosi już wiele korzyści: które działki uległy największym uszkodzeniom, gdzie pojawiły się ślady, które ustawienia sprawdziły się w danych warunkach glebowych.
Prowadź krótki dziennik zbiorów
Dla każdej działki należy zapisywać:
- Datę i warunki pogodowe
- Wilgotność gleby i nośność
- Ustawienia i prędkość robocza
- Uwagi dotyczące uszkodzeń i zanieczyszczeń
Po zakończeniu sezonu daje to praktyczny przegląd, dzięki któremu planowanie zbiorów i technika na następny rok będą szybciej na odpowiednim poziomie.
Połącz obserwacje z przechowywaniem
Wiele problemów związanych z jakością ujawnia się dopiero później. Łącząc dane dotyczące przechowywania z momentem zbioru i ustawieniami, można jasno określić, które decyzje miały rzeczywisty wpływ.
Praktyczna lista kontrolna na rok 2026
Sezon 2025 pokazuje, że sukces zbiorów zależy przede wszystkim od przygotowań, poszanowania gleby i odpowiedniego dostosowania. Ta krótka lista kontrolna pomaga to zapewnić:
- Pracuj z scenariuszami na wypadek suszy, zmiennej pogody i deszczu
- Sporządź dla każdej działki mapę zbiorów z zaznaczonymi miejscami ryzyka
- Ustal zasady zatrzymania w przypadku uszkodzeń struktury i powstawania kolein
- Dostosuj kombajn do ziemniaków do odmiany, gleby i celu partii
- Przeprowadzaj wczesne kontrole jakości podczas pierwszych dni zbiorów
- Zorganizuj logistykę w dni szczytowe, a nie w dni przeciętne
- Przeprowadź konserwację zapobiegawczą przed otwarciem okna
- Prowadź dziennik zbiorów i dokonuj oceny na podstawie danych dotyczących przechowywania
Kto dobrze się przygotuje, ten zachowa większą kontrolę, gdy pogoda się zmieni i wzrośnie presja. Właśnie wtedy dobrze skonfigurowany i odpowiednio wykorzystany kombajn do ziemniaków zapewni największe korzyści w zakresie jakości, spokoju i ciągłości.
