Znane i nieznane ulice Rawicza

Budowa Osiedla Westerplatte

Decyzja o budowie dużego osiedla wielkopłytowego zapadła w latach 70., co wiązało się ze znacznym wzrostem liczby członków Rawickiej Spółdzielni Mieszkaniowej - z 372 w 1966 r. do 1801 w 1975 r., co świadczy o intensywnym rozwoju budownictwa mieszkaniowego w tym czasie.

Nazwy pierwszych wytyczonych ulic (Bohaterów Westerplatte i Henryka Sucharskiego) dały początek upamiętnieniu bohaterskich obrońców Westerplatte. Z czasem powstały następne - Kosynierów Gdyńskich (lata 80./90.) i Majora Mieczysława Słabego (2018 r.)

W 1983 r. siedziba RSM przeniosła się na osiedle przy ulicy mjr. Henryka Sucharskiego 15, co symbolizuje formalne rozpoczęcie funkcjonowania osiedla „A” (idąc od plant po prawej stronie). Sukcesywnie je rozbudowywano, stawiając również bloki po lewej stronie jako osiedle „B”.

Kim byli Kosynierzy Gdyńscy?

Taką nazwę ulicy na Osiedlu Westerplatte zaproponował Jan Bonikowski, działacz harcerski i społeczny, regionalista i zasłużony krótkofalowiec.

Kosynierzy Gdyńscy (Czerwoni Kosynierzy) to potoczna nazwa oddziałów ochotniczych utworzonych z inicjatywy Polskiej Partii Socjalistycznej podczas działań wojennych we wrześniu 1939 r. w Gdyni i na Kępie Oksywskiej. Formacja „kosynierów” zbudowana była na bazie robotników zrzeszonych w lewicowych związkach zawodowych, w których PPS posiadała silne wpływy

Początkowo, od 2 lub 3 września, oddziały robotników z inicjatywy Komitetu Miejscowego PPS w Gdyni, jako Drużyny Robotnicze przy PPS budowały umocnienia (kopały rowy strzeleckie i zapory przeciwczołgowe) na przedpolach Gdyni. 7 września powstała kompania ochotników pod dowództwem ppor. rez. Józefa Kąkolewskiego. Na wniosek komendanta Drużyn Robotniczych Kazimierza Rusinka postanowiono uzbroić kompanię w kosy bojowe. Gromadzone były przez członkinie Przysposobienia Wojskowego Kobiet oraz Drużyny Robotnicze. Oprawiono je 9 września i Kazimierz Rusinek wezwał robotników do tworzenia batalionu Czerwonych Kosynierów.

Kompania kosynierów ppor. Kąkolewskiego była zalążkiem II batalionu ochotniczego. Jego dowódcą został ppłk st.sp. Stanisław Wężyk. W jego składzie znajdowały się cztery kompanie oraz pluton żandarmerii. Po wojnie Rusinek obwołał się komendantem Czerwonych kosynierów, podczas gdy w rzeczywistości był organizatorem oddziałów oraz członkiem sztabu płk. Wężyka.

Kosynierzy walczyli na przedpolu Gdyni, zginęło 3 kosynierów, 8 było rannych. Wraz z batalionem kosynierzy wycofali się 13 września na Oksywie. W tym czasie kompania była już uzbrojona w broń palną. Tam również toczyli walkę. Kompanie wraz z oddziałami, którym były podporządkowane, zostały wzięte do niewoli 18 i 19 września.

Powojenna legenda kosynierów

Przez wiele lat po wojnie za dowódcę Gdyńskich Kosynierów uchodził przedwojenny działacz PPS ppor. rez. Kazimierz Rusinek. Twierdził, że jako działacz socjalistyczny miał zostać wezwany do płk. Stanisława Dąbka i mianowany komendantem kosynierów, na czele których miał bronić Gdyni. Wypromował też po wojnie nazwę „Czerwoni Kosynierzy”. Chociaż nie była to oficjalna nazwa tej formacji, to pojawiła się już w odezwie Rusinka 9 września 1939 r. Nazwa ta funkcjonowała również w związanych z PPS publikacjach na emigracji w Londynie już w 1940 r. Po 1990 r. demaskowanie kłamstw Rusinka spowodowało pomniejszanie bohaterstwa kosynierów.

Zaraz po wojnie wraz z budowaniem legendy zaczął się proces upamiętniania działań kosynierów. Wskutek zamieszania historycznego imię „Czerwonych Kosynierów” noszą ulice w: Płocku, Ostrowie Wielkopolskim, Kaliszu. W Ustce ulica z jednej strony nosi imię „Czerwonych Kosynierów”, z drugiej zaś strony imię „Kosynierów”. Ulice „Czerwonych Kosynierów” polikwidowano w Katowicach, Tucholi, Starogardzie Gdańskim. W Rumi zmieniono nazwę z „Czerwonych Kosynierów” na „Kosynierów”.

Ulice imienia „Kosynierów Gdyńskich” istnieją natomiast w: Elblągu, Gdańsku, Gorzowie Wielkopolskim, Grudziądzu, Kartuzach, Łodzi, Policach, Rawiczu, Wrocławiu i Słupsku.