Jaka przyszłość Rodzinnych Ogrodów Działkowych?
O sprawie poinformował poznański oddział Polskiego Związku Działkowców.
- Wysokie opłaty za użytkowanie wieczyste gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe przestają być problemem pojedynczych ogrodów. Kolejne decyzje organów administracji pokazują, że przy obowiązujących regulacjach ROD mogą zostać obciążone komercyjną stawką 3% wartości nieruchomości. Dla części ogrodów oznacza to dziesiątki, a nawet setki tysięcy złotych dodatkowych kosztów rocznie. W dłuższej perspektywie może to prowadzić nie tylko do ograniczenia działalności ROD, ale również do rezygnacji działkowców z użytkowania działek, a w konsekwencji do faktycznej „samolikwidacji” ogrodów - czytamy w komentarzu poznańskiego PZD.
Starosta rawicki wydał 24 września 2026 r. trzy decyzje dotyczące ustalenia opłat za użytkowanie wieczyste gruntów zajmowanych przez ROD Zielony Fort w Sierakowie, ROD im. Powstańców Wielkopolskich w Sobiałkowie oraz ROD Cukrownik w Miejskiej Górce. Łączna wysokość ustalonych opłat dla tych trzech ogrodów wynosi 213 771,69 zł rocznie.
Najwyższą opłatę w wysokości ponad 143 tys. zł rocznie ustalono dla ROD Zielony Fort. Został wyceniony na 4 771 625 zł, przy wartości 32,95 zł za 1 m². Przy zastosowaniu 3% stawki roczna opłata za użytkowanie wieczyste gruntu o powierzchni 144 812 m² wyniesie 143 148,75 zł, co oznaczałoby opłatę za użytkowanie wieczyste płaconą przez każdego działkowca w kwocie 813 zł rocznie.
W przypadku ROD im. Powstańców Wielkopolskich, powierzchnia ogrodu wynosi 116 900 m², a wartość nieruchomości przyjęta w operacie szacunkowym to 1 761 683 zł, Roczna opłata ustalona przy zastosowaniu 3% stawki wynosi 52 850,49 zł, co konieczność opłat wnoszonych przez 38 działek w wysokości 1.391 zł rocznie.
Trzecia decyzja dotyczy ROD „Cukrownik” w Miejskiej Górce. W tym ROD zajmującym grunt o powierzchni 22 029 m² koszt użytkowania wieczystego określono na 592 415 zł, co oznacza opłatę wnoszona przez 53 działkowców w kwocie 335 zł rocznie.
Koniec z inwestycjami?
Jak informują działkowcy, ROD funkcjonują dzięki składkom i opłatom ponoszonym przez działkowców. Z tych środków finansowane są między innymi bieżące koszty funkcjonowania ogrodu, utrzymanie infrastruktury, remonty, inwestycje oraz realizacja zadań służących wszystkim użytkownikom.
- Jeżeli znacząca część środków finansowych ogrodu będzie musiała zostać przeznaczona na opłatę za użytkowanie wieczyste, mniej pieniędzy pozostanie na utrzymanie i rozwój ROD. Jednocześnie wzrost kosztów ponoszonych przez działkowców może spowodować, że część osób - zwłaszcza tych, dla których działka stanowi przede wszystkim formę niedrogiego wypoczynku i rekreacji - nie będzie w stanie ponosić zwiększonych opłat - dodają.
Jeśli zmniejszy się liczba użytkowników działek, ale nie zmniejszy się koszt użytkowania wieczystego, który zostanie przełożony na barki mniejszej liczby działkowców.
Poszukiwanie złotego środka
Działkowców bulwersuje, że opłata w wysokości 3% wartości gruntu jest maksymalną opłatą przewidzianą w ustawie o gospodarce nieruchomościami za użytkowanie wieczyste i dotyczy użytkowania gruntu na cele komercyjne. Podkreślają, że ROD nie są przedsięwzięciami komercyjnymi, a miejscem wypoczynku, rekreacji, aktywności rodzinnej i społecznej, a także istotnym elementem zielonej infrastruktury miast. Nie są przedsięwzięciami nastawionymi na osiąganie zysku.
Stosowanie wobec gruntów zajmowanych przez ROD mechanizmu, który może skutkować naliczaniem 3% wartości nieruchomości, prowadzi do powstania obciążeń niewspółmiernych do społecznego i niekomercyjnego charakteru ogrodnictwa działkowego.
Okręgowa Rada PZD zajęła stanowisko 9 czerwca 2026 roku. Zwróciła uwagę, że ochrona istniejących ogrodów musi iść w parze z tworzeniem warunków do ich dalszego rozwoju.
- W ostatnich latach rośnie zainteresowanie działkami, a jednocześnie dochodzi do częściowych likwidacji ROD w związku z realizacją inwestycji publicznych i komunalnych. Tym większego znaczenia nabiera możliwość pozyskiwania terenów pod nowe i odtwarzane ogrody. Problem opłat za użytkowanie wieczyste należy zatem postrzegać w szerszym kontekście bezpieczeństwa i przyszłości rodzinnych ogrodów działkowych w Polsce - twierdzą działkowcy.
Mają też propozycję rozwiązania. PZD prowadzi działania legislacyjne zmierzające m.in. do ustanowienia preferencyjnej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów przeznaczonych na cele zakładania, prowadzenia lub odtworzenia ROD na poziomie 0,1% wartości nieruchomości.
Głos z Warszawy
Sprawą zainteresowała się posłanka Bożena Lisowska (Koalicja Obywatelska).
- W ostatnim czasie docierają do mnie jako posłanki sygnały od działkowców z różnych części kraju, wskazujące na rosnący niepokój związany z przypadkami ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego wobec kolejnych ROD - czytamy w interpelacji. - Zjawisko to nie ma jeszcze charakteru powszechnego. Jednak jego nasilanie się i sposób stosowania obecnych przepisów rodzą pytanie o potrzebę podjęcia interwencji przez ustawodawcę. Działkowcy sygnalizują lukę w przepisach, która może zagrozić przyszłości ROD - dodała.
Jak zauważyła, około 65% działkowców w Polsce, czyli około 650 tysięcy rodzin, korzysta z ROD funkcjonujących na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste. -
- Ustanawianie tego prawa miało służyć przede wszystkim stabilizacji sytuacji prawnej ogrodów i zabezpieczeniu praw działkowców. Tymczasem obecny stan prawny, w tym skutki stosowania art. 221 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadzi do zróżnicowanej praktyki organów, niepewności co do zasad odpłatności i zaczyna wręcz zagrażać dalszemu funkcjonowaniu ROD - zauważyła posłanka.
Zapytała m.in. czy jest rozważane wprowadzenie stawki, proponowanej przez PZD. W sierpniu tego roku odpowiedział jej Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii.
- Wprowadzenie preferencyjnej stawki dla rodzinnych ogrodów działkowych, w wymiarze postulowanym przez Polski Związek Działkowców tj. 0,1% ceny stawiałoby rodzinne ogrody działkowe w bardziej uprzywilejowanej pozycji niż podmioty wykorzystujące grunty oddane w użytkowanie wieczyste na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, leczniczą czy oświatową - zwrócił uwagę
Co na to starosta?
Z pytaniami zwróciliśmy się do starosty. Odpowiedź przesłała sekretarz Izabela Sarnowska. Potwierdza wydanie decyzji z 24 września.
- Podstawą do sporządzenia wypowiedzeń było pismo Wojewody Wielkopolskiego z marca 2026 r. w sprawie podania zarówno ilości gruntów Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców oraz wysokości dochodów uzyskanych z powyższego tytułu za 2025 roku - czytamy w odpowiedzi sekretarz.
Czy była możliwość, by stawka była niższa niż 3%?
- Z uwagi na brak określenia w ustawie o gospodarce nieruchomościami stawki procentowej dla gruntów przeznaczonych pod ogrody działkowe, dla celów ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości została zastosowana podstawowa stawka procentowa, zgodnie z art. 72 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy, tj. wynosząca 3%. Niższej stawki procentowej nie można było przyjąć, albowiem ustawodawca określił katalog przesłanek, od zaistnienia których uzależnia zastosowanie innych stawek aniżeli podstawowa - zauważa sekretarz.
Dodaje, że ustalone opłaty roczne za użytkowanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa obowiązują począwszy od 1 stycznia 2027 r. i płatne są w terminie do dnia 31 marca 2027 roku.
- Polski Związek Działkowców może zakwestionować wysokość ustalonych opłat rocznych, składając odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie - informuje Izabela Sarnowska. - Ogrody działkowe w Miejskiej Górce, Sobiałkowie i Sierakowie są jedynymi ogrodami znajdującymi się na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, oddanych w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców, w odniesieniu do których należało podjąć czynności w celu ustalenia obowiązujących opłat rocznych za użytkowanie wieczyste. Pozostałe ogrody działkowe położone na terenie powiatu rawickiego, znajdują się na gruntach stanowiących własność poszczególnych gmin, które samodzielnie podejmują decyzje w sprawie ustalenia opłat z powyższego tytułu - podsumowuje sekretarz.
