W jakich okolicznościach ujawniono nieprawidłowości w ZEC-u?
Pierwsze wątpliwości pojawiły się po bilansie za 2023 rok. Wtedy rada nadzorcza w maju 2024 roku wezwała byłego już prezesa do wyjaśnień. Jego wyjaśnienia nie przekonały rady nadzorczej. W rezultacie doszło do zmiany prezesa, którym został pan Łukasz Pruski, a jego zadaniem, poza prowadzeniem bieżących spraw Spółki, było przeprowadzenie kontroli. Nowy prezes Łukasz Pruski w październiku 2024 roku złożył doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa na policję i do prokuratury, która wszczęła postępowanie w listopadzie 2024 roku.
Czy - jak głoszą pogłoski - przekształcenie w spółkę miało spowodować uniknięcie odpowiedzialności? Jak to możliwe, że proceder trwał aż cztery lata (2020–2024) i nie został wykryty przez radę nadzorczą lub organy kontrolne urzędu?
Plotki jak zawsze są dalekie od prawdy. Połączenie ZEC ze ZWIK w jedną spółkę nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia. Pomysł połączenia powstał dużo wcześniej niż dowiedzieliśmy się o nieprawidłowościach. Nieuczciwość, niezależnie, gdzie do niej doszło, będzie rozliczona. Tak naprawdę o tym, ile trwał proceder, dowiadujemy się z prokuratury, która ma lepsze narzędzia do przeprowadzania śledztwa i obejmuje nie tylko ZEC, ale również firmy zamieszane w proceder.
Początkowa skala procederu była trudna do wykrycia z powodu dynamicznych zmian cen opału spowodowanych pandemią i wybuchem wojny w Ukrainie. Dochodziło również do działań, które wprowadzały w błąd organy kontrolne spółki w kwestii faktycznych zobowiązań czy rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. W takich warunkach potrzebowaliśmy niezaprzeczalnych dowodów. Wykryliśmy nieprawidłowości, które obejmowały okres od końca 2022 roku do początku 2024 roku. Kontrolujący mieli także wątpliwości w kwestii niektórych transakcji z wcześniejszych lat, więc i one stały się przedmiotem śledztwa. Dziękuję panu Łukaszowi Pruskiemu, który podjął tego zadania, przejął spółkę, przeprowadził działania kontrolne i przekazał sprawę organom ścigania. Pamiętajmy również, że na razie jesteśmy na etapie działań policji i prokuratury, a nie procesu czy wyroku sądu.
Czy w tym okresie przeprowadzane były audyty zewnętrzne i jakie były ich wyniki?
Po odwołaniu ówczesnego prezesa kontrolę prowadził nowy zarząd spółki przy wsparciu kontrolerów z urzędu gminy. Zebrany materiał pozwolił złożyć doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Nieprawidłowości w ZEC są jednym z elementów śledztwa, bo z informacji medialnych wynika, że skala jest dużo szersza i dotyczy również firm zamieszanych w proceder. Po działaniach prezesa Łukasza Pruskiego śledztwo zostało przeprowadzone przez policję oraz Prokuraturę Rejonową w Rawiczu, a następnie Prokuraturę Okręgową w Poznaniu.
W jaki sposób strata ponad 8,5 mln zł wpłynie na kondycję finansową miasta oraz czy mieszkańcy mogą spodziewać się podwyżek cen ciepła?
Musimy bardzo jasno wyjaśnić czytelnikom, że 8,5 mln zł dotyczy całości śledztwa, a poza ZEC-em objęło ono także inne firmy czy straty Skarbu Państwa. Ostateczne ustalenie wielkości strat nastąpi w postępowaniu sądowym. Trzeba powiedzieć wprost, że niezależnie od wielkości start, nie było i nie będzie to związane z podwyżkami cen, ponieważ cena energii jest akceptowana przez zewnętrzny organ administracji, tj. Urząd Regulacji Energetyki i podwyżka musi wynikać z uzasadnionych kosztów działalności. Takiego uzasadnienia nie ma i na pewno nie jest to argumentem do jakichkolwiek podwyżek.
Jakie kroki podjęto, aby zabezpieczyć pozostałe spółki miejskie przed podobnym mechanizmem fałszowania faktur?
Trwa opracowanie szczegółowych zasad nadzoru właścicielskiego z uwzględnieniem doświadczeń ostatniego okresu. Mają one na celu przede wszystkim powiększenie i pogłębienie kontroli nad działaniami zarządów spółek gminnych oraz wprowadzeniem szczegółowych zaleceń dotyczących zakresu i sposobu kontroli przez radę nadzorczą. Zostaną one jak najszybciej wdrożone, aby w przyszłości sytuacja nie mogła się już powtórzyć.
