![Nowy pomnik w mieście. Upamiętnia twórców legendarnej kadeckiej elity [ZDJĘCIA] - Zdjęcie główne](https://static.rawicz24.pl/main-image-1200/18577a8e-3452-438a-8299-a172d7fd17f9)
Uroczystość rozpoczęła się punktualnie o godzinie 11:00. Podniosły charakter wydarzenia podkreślała obecność licznych pocztów sztandarowych – w tym Komendy Powiatowej Policji, Państwowej Straży Pożarnej oraz Zakładu Karnego w Rawiczu.
Wartę honorową przy nowo powstałym monumentu pełnili uczniowie klasy o profilu przygotowania wojskowego I Liceum Ogólnokształcącego w Rawiczu pod dowództwem kadeta Jakuba Czepika, żołnierze 125. Leszczyńskiego Batalionu Lekkiej Piechoty (12. Wielkopolskiej Brygady Wojsk Obrony Terytorialnej) oraz harcerze z 16. Rawickiej Drużyny Wielopoziomowej. Po odegraniu hymnu państwowego zebrani wysłuchali okolicznościowych przemówień.
Symbol dumy i edukacja dla przyszłych pokoleń
W imieniu samorządu głos zabrała wiceburmistrz Rawicza Edyta Naskręt, która przypomniała o bogatych tradycjach wojskowych miasta oraz podkreśliła rolę czterech dowódców: Mariana Merkisza, Konstantego Witolda Czachowskiego, Edmunda Wilczyńskiego i Włodzimierza Kowalskiego.
– Nie byłoby tych żołnierzy, gdyby nie osoby, które potrafiły kształtować polskiego ducha. (...) Ten pomnik jest tak potrzebny – nie jako element architektury, ale symbol dumy i pamięci. Chcemy, żeby każdy, kto będzie tędy przechodził, wiedział, co wydarzyło się na tych terenach, żeby młoda Rawiczanka czy młody Rawiczanin mogli zatrzymać się, przeczytać nazwiska i zapytać: kim byli ci ludzie? – mówiła wiceburmistrz Edyta Naskręt.
Przedstawicielka gminy złożyła również podziękowania poznańskiemu IPN-owi za sfinansowanie w całości projektu, wykonania i montażu monumentu.
Z kolei Dyrektor Oddziału IPN w Poznaniu, prof. UAM dr hab. Rafał Reczek, nawiązał do ideałów szkół rycerskich oraz tradycji kadeckich, z których wyrośli bohaterowie tacy jak gen. Łukasz Ciepliński:
– Pomysł tworzenia korpusu kadetów w dwudziestoleciu międzywojennym to próba nawiązania do chlubnej tradycji szkół rycerskich, w których młodzi ludzie kształtowali ducha, intelekt i tężyznę fizyczną, by w chwilach pokoju służyć Rzeczypospolitej, a w chwilach próby stawać w jej obronie – podkreślił prof. Rafał Reczek.
Uroczyste odsłonięcie i poświęcenie
Kulminacyjnym momentem wydarzenia było odsłonięcie tablicy pamiątkowej, którego dokonali wspólnie: zastępca burmistrza Edyta Naskręt, prof. Rafał Reczek oraz Janusz Bidowaniec – wnuk podpułkownika Włodzimierza Kowalskiego, ostatniego komendanta rawickiego Korpusu Kadetów.
Aktu poświęcenia pomnika dokonali proboszczowie rawickich parafii: ks. prałat Wojciech Prostak (parafia pw. Chrystusa Króla i Zwiastowania NMP) oraz ks. kanonik Janusz Małuszek (parafia pw. św. Andrzeja Boboli). Modlono się zarówno za wychowawców, jak i wychowanków korpusu, ze szczególnym uwzględnieniem tych, którzy oddali życie za Ojczyznę lub byli prześladowani w czasach reżimu komunistycznego.
Wyjątkowi goście i hołd pamięci
W uroczystości wzięło udział wielu znamienitych gości. Obecna była rodzina ppłk. Włodzimierza Kowalskiego – wnuk Janusz Bidowaniec z małżonką oraz prawnuczka Anna Dzikowska-Jędrzejczak. Na skwerze zgromadzili się również przedstawiciele parlamentarzystów, władz wojewódzkich i powiatowych (m.in. wicestarosta Jakub Moryson oraz przewodniczący Rady Powiatu Maciej Jagodziński), delegacje samorządowe z powiatu kolskiego, gminy Waganiec, przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, reprezentanci stowarzyszeń, rawickich instytucji kultury oraz licznie przybyli mieszkańcy Rawicza.
Uroczystość zakończyła się złożeniem wiązanek kwiatów i zapaleniem zniczy przez przybyłe delegacje u stóp nowo odsłoniętego pomnika, który odtąd na stałe wpisuje się w krajobraz historyczny i edukacyjny miasta.
Czterej komendanci - cztery niezwykłe życiorysy
Pomnik przypomni postacie czterech wybitnych oficerów, którzy w latach międzywojennych stali na czele rawickiej placówki kadetów.
Ppłk Marian Merkisz - organizator szkoły i bohater Powstania Warszawskiego
- Marian Merkisz urodził się 19 sierpnia 1888 roku w Odessie. Tam studiował matematykę, a elektromechanikę na Państwowym Uniwersytecie Politechnicznym w Sankt Petersburgu. Po studiach uczył matematyki w odeskim Korpusie Kadetów.
- Podczas I wojny światowej wstąpił do 4 Dywizji Strzelców gen. Lucjana Żeligowskiego, a od 1921 roku służył jako dowódca kompanii i wykładowca w Korpusie Kadetów nr 2 w Modlinie.
- Rozkazem Ministerstwa Spraw Wojskowych z 17 czerwca 1925 roku został oddelegowany do organizacji nowo powstającego Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu.
- Przeprowadził ogromną pracę przy dostosowywaniu dawnych pruskich koszar (późniejszej siedziby 55 Poznańskiego Pułku Piechoty) do wymogów szkoły dydaktyczno-wychowawczej, a za jego kadencji wybudowano nowy gmach dydaktyczny.
- Funkcję komendanta pełnił do końca roku szkolnego 1927/1928, po czym przeszedł w stan spoczynku.
- Odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Medalem Międzysojuszniczym.
- Zginął 28 sierpnia 1944 roku w Powstaniu Warszawskim. W walkach poległ również jego syn, plut. podch. Maciej Merkisz „Daniel”, będący wychowankiem rawickiej szkoły.
Ppłk Konstanty Witold Czachowski - legionista i starosta
- Urodził się 11 marca 1885 roku w Janczewku.
- Ukończył szkołę realną w Warszawie, studiował matematykę w Liège i Pradze, gdzie działał w Związku Strzeleckim.
- Od 1914 roku walczył w 5 Pułku Piechoty Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego.
- Po kryzysie przysięgowym, w 1917 roku był internowany w obozach w Szczypiornie oraz Beniaminowie.
- W październiku 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, otrzymując za bohaterstwo Order Virtuti Militari V klasy oraz czterokrotnie Krzyż Walecznych.
- W 1927 roku mianowano go starostą w Kamieniu Koszyrskim.
- Od lipca 1928 roku do końca roku szkolnego 1929/1930 pełnił funkcję komendanta Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu, uzyskując awans na podpułkownika.
- W kolejnych latach sprawował urząd starosty powiatowego m.in. w Łunińcu, Nieświeżu, Gorlicach oraz Sokółce.
Ppłk Edward Wilczyński ps. „Waganiec” - inżynier chemii i kawalerzysta
- Urodził się 13 lipca 1884 roku w majątku Waganiec na Kujawach.
- Wykształcenie wyższe uzyskał na politechnice w Köthen-Anhalt oraz uniwersytecie w Lipsku, zdobywając dyplom inżyniera chemii.
- Służył w 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich, po internowaniu w Szczypiornie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), a w wojnie polsko-bolszewickiej dowodził szwadronem w 7 Pułku Ułanów.
- Stanowisko komendanta Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu objął w sierpniu 1930 roku i kierował placówką do czerwca 1933 roku, otrzymując tytularny stopień podpułkownika.
- W grudniu 1933 roku został starostą kolskim.
- Zmarł po ciężkiej chorobie 16 stycznia 1937 roku w Łodzi i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, a w jego pogrzebie brała udział oficjalna delegacja rawickich kadetów.
- Był odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Niepodległości, dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Korony Rumuńskiej.
Ppłk Włodzimierz Kowalski - dowódca wyzwolicieli Kcyni i powojenny rawiczanin
- Urodził się 17 kwietnia 1889 roku w Marszałkach.
- Pracował jako nauczyciel, a podczas I wojny światowej służył w armii niemieckiej, w tym w jednostce lotniczej na poznańskiej Ławicy.
- W grudniu 1918 roku objął dowództwo nad siłami wyzwalającymi Gołańcz i Kcynię w Powstaniu Wielkopolskim, za co odznaczono go Orderem Virtuti Militari V klasy.
- 28 czerwca 1933 roku został komendantem Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu i kierował szkołą aż do wybuchu II wojny światowej.
- 28 sierpnia 1939 roku dowodził ewakuacją kadetów z Rawicza do Lwowa, gdzie brał udział w obronie miasta i został komendantem połączonych korpusów kadetów.
- Całą II wojnę światową spędził w niemieckiej niewoli w Oflagu VII A w Murnau.
- Po wyzwoleniu powrócił w 1945 roku do Rawicza, gdzie pracował jako kierownik Rawickiej Fabryki Biczysk.
- Zmarł 8 sierpnia 1969 roku w Rawiczu i spoczął na miejscowym cmentarzu parafialnym.
