Szefowie placówek medycznych zmagają się z sytuacją, która dla wielu szpitali powiatowych może oznaczać poważny kryzys kadrowy i finansowy. Także zarząd Szpitala Powiatowego w Rawiczu, pomimo obecnie stabilnej sytuacji ekonomicznej i braku wymagalnych zobowiązań, z niepokojem patrzy w przyszłość.
Projektowane przepisy oraz nowe akty wykonawcze, które - według zapowiedzi - mają na celu uzdrowienie systemu, w praktyce mogą uderzyć w miejsca, gdzie pacjenci najbardziej potrzebują szybkiego dostępu do specjalistów - w mniejsze, lokalne ośrodki w regionach borykających się z drastycznym deficytem kadr.
Szpital bez lekarzy?
Jednym z najbardziej palących problemów, przed jakimi stają szpitale powiatowe, są procedowane w parlamencie zmiany ustawowe dotyczące czasu pracy lekarzy. Nowe regulacje mają na celu ograniczenie zatrudniania medyków do maksymalnie dwóch etatów (ok. 320 godzin miesięcznie) oraz wprowadzenie górnego pułapu stawek godzinowych w publicznym systemie, powiązanego z płacą minimalną (ok. 240 zł brutto).
Sytuację dodatkowo komplikują przepisy wchodzące właśnie w życie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia zmieniającym ogólne warunki umów, na placówki nałożono rygorystyczny obowiązek miesięcznego raportowania do NFZ dokładnych godzinowych harmonogramów obecności personelu (z podziałem na konkretne dni i godziny). Przepis ten, będący reakcją na medialne doniesienia dotyczące kumulowania etatów w dużych ośrodkach miejskich (takich jak Warszawa), stawia szpitale powiatowe w niezwykle trudnej sytuacji.
Ponadto od personelu, w myśl projektowanych przepisów, wymagane będzie wypracowanie odpowiedniej ekwiwalentności (w pierwotnych planach było to pół etatu, a po senackich poprawkach - jedna czwarta) w jednostce podstawowej oraz uzyskania zgody kierownika głównego miejsca pracy na dodatkową aktywność w innych placówkach.
Dla szpitali takich jak ten w Rawiczu, które w dużej mierze opierają się na lekarzach dojeżdżających z większych miast na jeden dzień w tygodniu, to scenariusz niemal katastroficzny. Sytuację dodatkowo pogarsza fakt, że województwo wielkopolskie znajduje się w czołówce regionów z najniższym wskaźnikiem nasycenia kadrą lekarską w przeliczeniu na liczbę mieszkańców.
- Jeżeli weźmiemy jednego lekarza, który na przykład przyjmuje raz w tygodniu (8 godzin) w poradni kardiologicznej, przypomnę ,że odtworzonej z ogromnym trudem, to on po wejściu w życie procedowanych przepisów, może powiedzieć, że niestety nie będzie przyjeżdżał, bo nowe limity i wymogi formalne mu na to nie pozwolą to może to oznaczać , że poradnia znowu zniknie - tłumaczy prezes Tomasz Paczkowski. - To samo dotyczy wszystkich poradni opartych o lekarzy zewnętrznych (poradnie ginekologiczno-położnicza, dermatologiczna, ortopedyczna czy urologiczna). Nowe przepisy określają np. że lekarz musi wypracować w danej jednostce równowartość ¼ etatu i nie więcej niż dwa etaty w ogóle. Jeżeli dojeżdża na jeden dzień, to te rygorystyczne warunki nie zostaną spełnione.
Cięcia kontraktów i widmo kolejek?
Problemy dotykają nie tylko kwestii personalnych, ale także finansowych. Ogólnopolski Związek Szpitali Powiatowych regularnie alarmuje, że rosnące koszty stałe (w tym ustawowe podwyżki płacy minimalnej) oraz rozporządzenia prezesa NFZ systematycznie ograniczają finansowanie świadczeń ponadlimitowych. Wprowadzone limity na badania takie jak kolonoskopia, gastroskopia i tomografia oraz plany rozliczania i płatności nadwykonań w świadczeniach nielimitowanych np. w AOS dopiero po roku, demotywują placówki do niesienia pomocy większej liczbie pacjentów.
Prezes Paczkowski zwraca uwagę na mechaniczne i często oderwane od realiów podejście do wyceny pracy medyków:
- Wprowadza się przepisy, które uderzają w jednostki takie jak Rawicz, Gostyń, Krotoszyn. I co się dalej będzie działo? Pozamykamy poradnie, pracownie i gdzie ci pacjenci pójdą? (...) Kiedy politycy rozmawiają o tych kwestiach, często słyszę w ostatnim czasie: „trzeba dać jakąś krew, ludzie poczuli krew, coś trzeba im wrzucić”. Tak, tam gdzie ktoś zawinił, a nie wszędzie - podkreśla.
Warto zaznaczyć, że rawicki szpital przez ostatnie lata systematycznie modernizował swoją infrastrukturę - od izby przyjęć po poszczególne oddziały - dążąc do tego, by pacjent miał kompleksową opiekę na miejscu. Paczkowski zaznacza, że ograniczanie kontraktów i wymuszanie zamykania tego, co udało się zorganizować prowadzi do absurdu, w którym pacjent zostaje bez pomocy.
Cyfrowe udogodnienie czy źródło chaosu?
Kolejnym wyzwaniem, które budzi obawy personelu, jest wdrażany system centralnej rejestracji pacjentów. Choć założenia o wyeliminowaniu sytuacji, w której chory zapisuje się jednocześnie do kilku szpitali, są słuszne, techniczna realizacja pozostawia wiele do życzenia. System opiera się na tzw. slotach. Pacjenci pierwszorazowi, nieprzyporządkowani do konkretnego terminu, trafiają w tzw. „poczekalnię”, gdzie mogą czekać w niepewności nawet kilkadziesiąt dni.
Potrzebna merytoryczna reforma
Mimo trudnej atmosfery wokół zmian systemowych, zarząd szpitala nie rezygnuje z dialogu. Przedstawiciele Ogólnokrajowego Związku Szpitali Powiatowych składają poprawki i uczestniczą w pracach komisji parlamentarnych, próbując ratować lecznice przed najgorszymi skutkami.
Rozwiązaniem problemów polskiej ochrony zdrowia - zdaniem prezesa Paczkowskiego - nie są doraźne, polityczne decyzje, lecz głęboka, merytoryczna reforma oparta na rzetelnych mapach potrzeb zdrowotnych oraz odpolitycznieniu zarządzania sektorem.
- Apelujemy o wprowadzenie uelastycznienia czasu pracy lekarzy. Skoro jest ich za mało, to wykorzystujmy ich tam, gdzie się da. Potrzebujemy prawidłowych map potrzeb zdrowotnych, czyli określenia faktycznych potrzeb w danym rejonie i dostosowywania do nich oczekiwań - podsumowuje Tomasz Paczkowski.