Giganci surrealizmu - Salvador Dali i Zdzisław Beksiński

Helena Szczypko opowiadała o życiu i twórczości dwóch gigantów surrealizmu* - Zdzisławie Beksińskim i Salvadorze Dalim.

- Surrealizm był najbardziej znaczącym nurtem sztuki XX wieku - mówiła Helena Szczypko. - Tych dwóch artystów łączyła wizja sztuki, jej przekaz i forma, ale różnili się podejściem do życia.

Pr elegantka podkreśliła podobieństwa i różnice. Podobieństwa to przede wszystkim wyobcowanie, indywidualizm i pewnego rodzaju nieprzystosowanie do rzeczywistości. Różnice to głównie podejście do „normalnego życia”. Zdzisław Beksiński był samotnikiem, unikał ludzi, Salvador Dali wręcz przeciwnie, bardzo dbał o popularność, reklamę, co podkreślał swoją ekscentrycznością.

Helena Szczypko podkreślała rolę żon tych artystów, które nie dość że układały im życie, to dbały również o ich rozwój artystyczny. Z postacią Zdzisława Beksińskiego nieodłącznie łączy się jego syn Tomasz (popełnił samobójstwo w Wigilię 1999 r. w wieku zaledwie 41 lat) , znany głównie jako prezenter radiowej „Trójki” i tłumacz z języka angielskiego (m.in. „Latający cyrk Monty Pythona” i filmy z Bondem). Ciekawie opowiadała o rodzinie Beksińskich, ich relacjach i narosłych w tym temacie mitach.

Opowieść o życiu Salvadora Dali i Zdzisława Beksińskiego Helena Szczypko ubarwiała ciekawostkami, opisując ich fobie, przyzwyczajenia i rytuały podczas malowania

Uzupełnieniem prelekcji była ekspozyucja dwóch obrazów Heleny Szczypko, które jak powiedziała artystka, wpisują się w nurt surrealizmu.

*Surrealizm (nadrealizm) to dwudziestowieczny kierunek w sztuce i literaturze, powstały w latach 20. XX wieku we Francji, eksplorujący podświadomość, sny, halucynacje oraz wyobraźnię. Głównym celem było pokazanie „wyższej rzeczywistości”, przekraczanie granic racjonalizmu, absurdu oraz łączenie odległych elementów w zaskakujące metafory

Zdzisław Beksiński (1929 - 2005) był jednym z najwybitniejszych i najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów współczesnych - malarzem, rzeźbiarzem, fotografem i grafikiem. Jego twórczość, często kojarzona z nurtem surrealizmu i realizmu magicznego, epatuje mroczną wizyjnością, oniryzmem oraz motywami śmierci i przemijania

Urodził się w Sanoku, a z wykształcenia był inżynierem architektem (absolwentem Politechniki Krakowskiej). Zanim oddał się malarstwu, odnosił sukcesy jako fotograf artystyczny i projektant nadwozi w sanockiej fabryce autobusów Autosan. Największą sławę przyniósł mu trwający od lat 60. tzw. okres fantastyczny, w którym tworzył pełne grozy i detali krajobrazy oraz postacie w stanie rozkładu.

Mimo mrocznej sztuki, prywatnie był osobą pogodną, choć unikał wystaw i tłumów; był również wielkim melomanem i fanem nowinek technologicznych. Zginął zamordowany w swoim warszawskim mieszkaniu w lutym 2005 roku, tuż przed 76. urodzinami.

Salvador Dalí (1904 - 1989) był hiszpańskim malarzem, rzeźbiarzem i pisarzem, uznawanym za jednego z najważniejszych przedstawicieli surrealizmu. Zasłynął z onirycznych obrazów, w których łączył precyzyjną, niemal fotograficzną technikę z absurdalnymi i symbolicznymi motywami. Jego najbardziej rozpoznawalnym obrazem jest „Trwałość pamięci” z 1931 r. (znany jako „płynące zegary”). Inne ważne prace to „Płonąca żyrafa”, „Metamorfoza Narcyza” oraz „Kuszenie św. Antoniego”.

Dalí opracował własną metodę twórczą, polegającą na świadomym wywoływaniu stanów przypominających paranoję, aby wydobyć z podświadomości obrazy i skojarzenia, które następnie utrwalał na płótnie. Kluczową postacią w jego życiu była żona Gala, którą traktował jako swoją muzę i którą uwiecznił na setkach obrazów.

Artysta słynął z prowokacyjnego zachowania i charakterystycznego wizerunku, którego znakiem rozpoznawczym były długie, zakręcone wąsy. Oprócz malarstwa zajmował się rzeźbą, filmem (współpracował z Luisem Buñuelem przy „Psie andaluzyjskim”), a nawet projektowaniem biżuterii i ilustrowaniem książek.