„Dziady” - najwybitniejszy polski dramat romantyczny

Tegoroczne Narodowe Czytanie było wyjątkowym spotkaniem z twórczością Adama Mickiewicza. Głównym motywem były „Dziady” (szczególnie część II), jeden z najważniejszych dramatów polskiego romantyzmu. Było to trzecie spotkanie z jego twórczością. W 2012 r. podczas inauguracji akcji czytano „Pana Tadeusza”, a w 2022 r. „Ballady i romanse” z okazji dwustulecia ich wydania.

„Dziady” to nazwa ludowego święta, podczas którego nawiązywano kontakt z duszami przodków błąkającymi się w czyśćcu. Słowo „dziad” w tradycji słowiańskiej oznaczało przodka, starca, a także wędrownego żebraka, który w imieniu społeczności modlił się za zmarłych i otrzymywał od żywych jedzenie.

Trylogia Adama Mickiewicza to najwybitniejszy polski dramat romantyczny, stanowiący cykl luźno powiązanych utworów pisanych i publikowanych na przestrzeni lat 1823 - 1860. W unikalny sposób łączy dawne wierzenia ludowe z mistyką, wątkami narodowowyzwoleńczymi oraz osobistym dramatem miłosnym autora. Jest to utwór pełen tajemnicy, symboli, emocji i pytań o wolność, pamięć oraz kondycję człowieka.

„Dziady kowieńsko-wileńskie” (część II i IV), wydane były w 1823 r. Część II skupia się na ludowym obrzędzie wywoływania duchów pod przewodnictwem Guślarza. Część IV to monolog Gustawa o nieszczęśliwej, romantycznej miłości.

„Dziady drezdeńskie” (część III) opublikowane zostały w 1832 r. po upadku powstania listopadowego. Następuje w nich przemiana bohatera z Gustawa w Konrada. Jest to symboliczne przejście nieszczęśliwego, romantycznego kochanka w bojownika o wolność całego narodu. Pojawia się bowiem motyw walki o wolność narodu (Wielka Improwizacja) oraz koncepcja mesjanizmu przedstawiająca Polskę jako „Chrystusa narodów”, który cierpi pod zaborami, aby przez swoje męczeństwo zbawić inne narody Europy.

„Dziady” część I wydane były pośmiertnie w 1860 r., pozostały niedokończone.

Po raz pierwszy w historii akcji przygotowano oficjalny, darmowy audiobook „Dziadów” w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego i Doroty Landowskiej, opublikowany na kanale Narodowego Centrum Kultury na YouTube.

Czytanie II części „Dziadów”, kulinarne inspiracje oraz spojrzenie młodego pokolenia na twórczość Mickiewicza

W tegorocznym Narodowym Czytaniu w RBP zaproponowano zarówno „klasyczne czytanie” (II część „Dziadów”), jak również kulinarne inspiracje z twórczości Adama Mickiewicza, szczególnie w „Panu Tadeuszu”.

Kulinarne podróże z „Panem Tadeuszem”

Narodowe Czytanie w RBP rozpoczął wykład Andrzeja Kuźmińskiego „Kulinarne podróże z Panem Tadeuszem”. Była to okazja poznania smaków i kulinarnych zwyczajów obecnych w twórczości Mickiewicza, wywodzących się najczęściej z Wielkopolski.

Andrzej Kuźmiński skupił się głównie na kulinarnym świecie „Pana Tadeusza”, gdzie poeta przedstawił m.in. codzienne posiłki, począwszy od śniadania do kolacji, ale również staropolską ucztę.

Andrzej Kuźmiński mówił o dworkach szlacheckich, ich architekturze i wyposażeniu, hierarchii gości i służby, zwyczajach „przy stole”, ale głównie o tradycyjnych potrawach, jak: zupa piwna, barszcz, chłodnik, czernina, dziczyzna, wędliny, kasza i ryż oraz ryby. W przyrządzaniu tych ostatnich kucharze osiągnęli mistrzostwo, m.in. podawano ryby w połowie smażone, w połowie pieczone. Co ciekawe, prawie w każdym dworku szlacheckim była tzw. kawiarka, odpowiadająca za parzenie kawy.

"Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie"

W drugiej części Narodowego Czytania Przyjaciele Biblioteki pod wodzą Karola Trzcielińskiego czytali II część dramatu Adama Mickiewicza „Dziady”, pełną obrzędowości, duchów, tajemnic i niezwykłej atmosfery. Pojawiły się też „duchy”, a głosy chóru z widowni były dziełem Chóru Nauczycieli Gminy Rawicz.

Mickiewicz Booking Home

Częścią wieczoru była wystawa poplenerowa „Mickiewicz Booking Home”. Zaprezentowano prace powstałe podczas pleneru artystycznego, który odbył się wiosną w RBP, inspirowanego postacią i twórczością Adama Mickiewicza oraz jego związkami z Wielkopolską. Autorami prac byli członkowie Pracowni Artystycznej KOTart z Rydzyny. O tym przedsięwzięciu mówiła prowadząca pracownię Jolanta Kotyś.

Degustacja potraw mickiewiczowskich

Wykład Andrzeja Kuźmińskiego nie był jedynie „teoretyczny”. Literacką podróż po twórczości Adama Mickiewicza zakończyła degustacja pysznych potraw inspirowanych jego twórczością. Przygotowały je panie z Domu Dziennego Pobytu w Rawiczu.

Andrzej Kuźmiński to socjolog, dziennikarz, reportażysta, pisarz oraz regionalista, który od 2016 r. pełni funkcję dyrektora Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Stanisława Grochowiaka w Lesznie. Jest również wiceprezesem Polskiego Związku Bibliotek. Za swoje zaangażowanie otrzymał prestiżowy tytuł Wielkopolskiego Bibliotekarza Roku 2022. Przed objęciem stanowiska dyrektora w Lesznie zdobył bogate doświadczenie jako literat, redaktor oraz wydawca. Jako autor publikuje książki dedykowane historii regionalnej (związany m.in. z Krzywiniem), tradycyjnej kuchni oraz reportażom literacko-kulinarnym.

https://rawicz24.pl/kultura/kordian-juliusza-slowackiego-w-rapowych-rytmach/opTh5tpdyDn4vk6r1f36

Narodowe Czytanie 2026 (1)