Pomnik Żołnierza Polskiego w Rawiczu, zwany również przed wojną pomnikiem Powstańca Wielkopolskiego, to jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej na ziemi rawickiej. Pierwszy obelisk został wzniesiony staraniem Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Rawiczu i został odsłonięty 1 sierpnia 1926 roku.

Miał formę ozdobionego godłem czworobocznego cokołu, z rzeźbioną w szarym piaskowcu figurą powstańca wielkopolskiego na warcie, którą wykonał Franciszek Bohon. Autorką projektu była poznańska artystka Maria Kazimiera Pajzderska. Cały pomnik miał wysokość ok. 6 m, był niższy od współczesnego. Już w dwudziestoleciu międzywojennym był głównym miejscem obchodów lokalnych uroczystości patriotycznych.

„W ubiegłą niedzielę odbyła się tu uroczystość odsłonięcia pomnika Żołnierza Polskiego oraz poświęcenia sztandaru Tow. Powstańców i Wojaków. Uroczystość tę poprzedził w sobotę wieczorem capstrzyk, na który wyległo prawie całe miasto. Nazajutrz rano, po wykonanej pobudce i odegraniu hejnału z wieży ratuszowej, nastąpił o godzinie 10 pochód towarzystw z orkiestrą 17 p. ułanów Wlkp. z Leszna na czele, na główny dworzec, celem powitania przybyłych pozamiejscowych towarzystw, a mianowicie dostojnych gości, jak pp. wojewodę Bnińskiego, gen. Hausera, prezydenta miasta Bydgoszczy Śliwińskiego i wielu innych” - czytamy w artykule Kuriera Poznańskiego z sierpnia 1926 roku.

W okresie okupacji pomnik zniszczyli hitlerowcy.

Renowację pomnika Żołnierza Polskiego przeprowadzono w latach 80-tych

Prace przy renowacji pomnika Żołnierza Polskiego rozpoczęto 2 maja 1980 roku, 9 maja położono kamień węgielny i wmurowano art erkcyjny. Osadzenie postaci żołnierza odbyło się 30 września tego roku, a uroczyste odsłonięcie monumentu 12 października.

Koncepcję pomnika (dwie wersje) opracował - w czynie społecznym - krakowski malarz i rzeźbiarz, absolwent Rawickiego korpusu Kadetów, Wiktor Pawlikowski (brat niezapomnianego aktora Mieczysława Pawlikowskiego, który grał Zagłobę w „Panu Wołodyjowskim”). Trudno dostępny wtedy granit udało się uzyskać w Strzegomskich Kamieniołomach, dzięki pochodzącemu z Rawicza Antoniemu Dałkowskiemu. Postać Żołnierza Polskiego wykuta została w miedzi lubińskiej pod kierunkiem prof. Antoniego Hajdeckiego w Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Pracami przy fundamentach, podstawie i cokole kierował inspektor do spraw budownictwa Mieczysław Kasperczak. Z ramienia Urzędu Miasta i Gminy nad pracami czuwał radny Zygmunt Wajnert. Metalowy znicz, zaprojektowany przez rawickiego architekta Roberta Asta, wykonał „Gazomet”, a maszty flagowe - Rzemieślnicza Spółdzielnia Wielobranżowa.

Przed pomnikiem usytuowano trzy tablice pamiątkowe, z napisami: BOJOWNIKOM POWSTAŃ NARODOWYCH O WOLNOŚĆ I NIEPODŁEGŁĄ POLSKĘ, BOHATERSKIEMU ŻOŁNIERZOWI POLSKIEMU ZA WA;LKĘ O POLSKĘ LUDOWĄ oraz SPOŁECZEŃSTWU RAWICKIEMU ZA WALKĘ Z NAPOREM GERMAŃSKIM.

Tablice na pomniku Żołnierza Polskiego w Rawiczu

Współczesny pomnik jest wyższy o około 3 metry od poprzedniego, na jego granitowym cokole znajduje się orzeł w koronie. Na ścianach cokołu oraz wokół monumentu, na przestrzeni lat, zamontowano kolejne tablice pamiątkowe, zastępując pierwotne.

Na zachodniej ścianie cokołu zamontowano tablicę z inskrypcją: „Poległym za Ojczyznę wychowankom Rawickiego Korpusu Kadetów,” na wschodniej ścianie cokołu - „Powstańcom wielkopolskim 1918-1919 mieszkańcy ziemi rawickiej Grudzień 2008”.

Natomiast przed pomnikiem umieszczono tablice wykonane z granitu - „Żołnierzom z ziemi rawickiej poległym na frontach II wojny światowej w 60 rocznicę zakończenia wojny mieszkańcy Gminy Rawicz. 8 maja 2005 roku” (zmiana w 2005 r.), „Bohaterskiemu żołnierzowi polskiemu za walkę o Polskę, bojownikom powstań narodowych o wolną i niepodległą Polskę”

Na północnej stronie pomnika Żołnierza Polskiego widzimy tablicę pamiątkową z czarnego granitu o wymiarach 50x70 cm, położoną na postumencie. Wykonano ją z okazji Zjazdu Więźniów Politycznych. „W hołdzie i pamięci żołnierzom, którzy w latach 1945-1956 trwali w walce o niepodległość Polski. Mieszkańcy Rawicza, współtowarzysze walki Z.W.P.O.S. Poznań - Rawicz 16.06.2001”

Prócz tego, po lewej stronie umieszczono napis: „Harcerkom, harcerzom poległym za Ojczyznę. Czuwaj. ZHP Hufiec Rawicz”, a po prawej - tablica poświęcona sybirakom - „1939 - 1956 Zmarłym pamięć żyjącym pojednanie”.

Pawlikowski (1)