W poniedziałek, 2 czerwca 2025 roku, na rawickim Placu Wolności rozpoczęła się renowacja pomnika z popiersiem Tadeusza Kościuszki.

Renowacja popiersia Tadeusza Kościuszki. Zastosowano nowoczesne metody

Wstępne czyszczenie prowadzone jest metodą ablacji laserowej, czyli usuwania z powierzchni zanieczyszczeń przy pomocy wiązki lasera.

- Już teraz widać, że ta nowoczesna technika przynosi bardzo dobre efekty. Dalsze etapy prac będą uzależnione od skuteczności wstępnego czyszczenia - zaznaczają władze gminy Rawicz.

Renowację wykonuje firma Łukasz Dworak Usługi z Rawicza. Zakończenie planowane jest na połowę czerwca. Koszt prac, w wysokości 52 tys. zł, sfinansowano z budżetu samorządu.

Plac Wolności, czyli "Zielony Rynek". Dawniej plac Stalina

Oficjalna nazwa miejsca, w którym znajduje się pomnik z popiersiem Tadeusza Kościuszki, czyli Plac Wolności jest na pewno rawiczanom znana. To miejsce oficjalnych wydarzeń patriotycznych. Większość z nich z pewnością używa jednak potocznego określenia, jakim jest "Zielony Rynek", bo faktycznie zieleni na tym niewielkim skwerze nie brakuje.

Mało kto chyba jednak pamięta, że nosił on też nazwę Plac im. Stalina. Nadana ona została po II wojnie światowej, ale nigdy się w Rawiczu, w świadomości społecznej, nie przyjęła. W okresie zaborów był to Wilhelmsplatz, po odzyskaniu niepodległości, w dwudziestoleciu międzywojennym - Plac Wolności.

https://rawicz24.pl/historia/pierwsza-destalinizacja-rawicza-w-1956-roku/16SDLycXrvP8E7BiK5ki

Plac Wolności był przedmieściem Rawicza

Zabudowę Placu Wolności jako Nowego Rynku zainicjował w 1663 r. Jan Opaliński, ówczesny dziedzic Rawicza. Planował budowę nowego, bliźniaczego miasta, w którym osiedlać się mieli katolicy. Dla sprowadzonych do nowego miasta franciszkanów reformatów ufundował klasztor i kościół.

W 1665 r. polecił też inżynierowi Marcinowi Purlitzowi z Gorlic otaczać wałami Stary Rynek i teren do niego przylegający. Były to fortyfikacje ziemne, wzmocnione cegłami, z kilkoma bramami miejskimi. Osada z Nowym Rynkiem znajdowała się poza wałami, miała więc charakter przedmieścia.

Odbudowę miasta po potopie szwedzkim, wojnie północnej, przemarszu wojsk, pożarach, a także zarazie, podjął kolejny kolejny właściciel - Jan Kazimierz Sapieha. Ten proces określany jest często jako druga lokacja miasta. W tym czasie przesunięto wały obronne na wschodzie, by chroniły także Nowy Rynek. Oba rynki połączono drogami (obecne ulice 17 Stycznia i Wazów), a ul. Klasztorna stała się główną osią widokową, łączącą fasady powstałych wówczas budowli - kościoła reformatów i ratusza.

Dziś kościoła i klasztoru już nie ma. W 1818 r. rozpoczęto adaptację poklasztornego budynku na więzienie. W 1820 r. zaczął tu funkcjonować Dom Kary i Poprawy, czyli dzisiejszy Zakład Karny w Rawiczu.

https://rawicz24.pl/wiadomosci/tajemnice-zakladu-karnego-w-rawiczu-ponure-dzieje-ciezkiego-i-represyjnego-wiezienia/9JzY2m8N7GEyEKDwktIJ

Pomnik Tadeusza Kościuszki na Placu Wolności. Jak długo tu stoi?

Pomnik generała Tadeusza Kościuszki na Placu Wolności w Rawiczu postawiono i poświęcono w 1925 roku. Filar do popiersia pochodzi z ze zdemontowanego w 1920 pomnika św. Stanisława Kostki, który stał na plantach, w miejscu gdzie obecnie jest pomnik Jana Pawła II.

https://rawicz24.pl/historia/patrz-kosciuszko-na-nas-z-nieba/JEAEz9dRLWq3wFHIrWkN

Pierwszą wersję pomnika Tadeusza Kościuszki zniszczyli Niemcy w 1939 r. Decyzję o jego renowacji podjęto 19 kwietnia 1978 r., na posiedzeniu Wojewódzkiego Obywatelskiego Komitetu Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Lesznie. Opracowanie dokumentacji zlecono rawickiemu artyście - Zbigniewowi Łukowiakowi. Podstawę opracowania stanowiły dwa zdjęcia fragmentów pomnika oraz ocalały gipsowy odlew oryginału popiersia Tadeusza Kościuszki.

Ustalono wówczas, że obelisk wykonany będzie z piaskowca „Rakowiczki”, który dostarczyły Bolesławieckie Zakłady Kamienia Budowlanego. Wykonawcą popiersia naczelnika był nieżyjący rawicki artysta Zbigniew Łukowiak, kolumna jest dziełem kamieniarza z Bolesławca, Wiesława Patera. Na podstawie kolumny wykuty został napis: „Tadeusz Kościuszko naczelnik powstania 1794”.

Z okazji odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki, 9 października 1983 r. Zbigniew Łukowiak wykonał pamiątkowy medal z mosiądzu.

https://rawicz24.pl/kultura/noc-muzeow-w-rawiczu-podroz-w-sredniowiecze-i-wspolczesnosc/ZqOxAPSAYb3hG0zpjl9L

Pomnik Tadeusza Kościuszki (1)

Renowacja pomnika Kościuszki w Rawiczu. Efekty już widoczne (ZDJĘCIA)