Co to jest PPK?

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to stworzony przez rząd program długoterminowego oszczędzania poprzez comiesięczne odkładanie pieniędzy wspólnie przez pracowników, pracodawców i państwo.

– Bywają nazywane planami emerytalnymi, ale nimi nie są, gdyż nie zapewnią wypłat pieniędzy do końca życia, a tylko przez 10 lat – tłumaczy Piotr Kuczyński, ekonomista, główny analityk Domu Inwestycyjnego Xelion. – Są to więc plany oszczędnościowe obejmujące z automatu wszystkie osoby pracujące na umowach, od których odprowadzane są obowiązkowe składki emerytalno-rentowe. Chodzi o pełnoletnich pracowników, którzy nie ukończyli jeszcze 55. roku życia - dodaje.

Co ważne, zatrudnieni są zapisani do programu automatycznie, ale w każdej chwili mogą się z niego wypisać. Deklaracje o rezygnacji wygasają co cztery lata. I właśnie teraz tracą ważność, co oznacza, że jeśli pracownik nie złoży rezygnacji ponownie, od 1 kwietnia jego wynagrodzenie będzie pomniejszane o wpłaty na PPK.

Osoby w wieku 55-70 lat nie są automatycznie objęte PPK. Mogą przystąpić do programu, składając odpowiedni wniosek. Nie można tego zrobić po 70. roku życia. Jeśli jednak było się w programie wcześniej, po 70-tych urodzinach można dalej w nim pozostać.

Ile wynoszą składki na PPK?

– Na oszczędności w PPK składają się pracownicy, pracodawcy i państwo. Pierwsi oddają miesięcznie minimum 2 proc. pensji brutto, drudzy – 1,5 proc., a państwo dopłaca rocznie 240 zł, czyli 20 zł co miesiąc. W pierwszym roku (ale po minimum trzech miesiącach) udziału w programie rząd daje też kwotę powitalną w wysokości 250 zł – mówi Piotr Kuczyński.

Pracownicy zarabiający brutto nie więcej niż 120 proc. najniższej krajowej (to obecnie 3490 zł) mają prawo zmniejszyć swój udział w PPK nawet do 0,5 proc. wpłaty z pensji. Zawsze mogą również go zwiększyć o dodatkowe 2 proc. (czyli maksymalna składka to 4 proc. z wynagrodzenia brutto).

Gdzie trafiają pieniądze z PPK?

Oszczędności są gromadzone na indywidualnym koncie PPK w instytucji finansowej wybranej przez pracodawcę. Pracownik dostaje numer rachunku i dane do logowania, więc w każdym momencie może sprawdzić stan swojej skarbonki.

Pieniądze z Pracowniczych Planów Kapitałowych podlegają inwestycjom. Są lokowane w wybranym przez pracodawcę funduszu, który dostosowuje poziom ryzyka inwestycyjnego do wieku pracownika (tzw. fundusz zdefiniowanej daty). W praktyce oznacza to, że wraz z wiekiem mniej oszczędności idzie na ryzykowne akcje, a więcej na bezpieczniejsze obligacje czy bony skarbowe.

- Trzeba więc zdawać sobie sprawę z tego, że PPK jest inwestycją obarczoną ryzykiem – tłumaczy analityk Piotr Kuczyński. – Oszczędzane pieniądze podlegają bowiem zmianom na rynkach finansowych. Jeśli trafimy na wieloletnią bessę, wpłacone pieniądze stracą na wartości. I odwrotnie – jeśli na rynkach panować będzie hossa, wypłacimy de facto więcej niż odłożyliśmy.

Kiedy można wypłacić pieniądze z PPK?

Program zakłada wypłatę oszczędności po ukończeniu 60. roku życia. Najpierw pracownik jednorazowo dostanie 25 proc. zgromadzonych pieniędzy, a później – co miesiąc przez 10 lat – pozostałość w ratach. Istnieje możliwość zmniejszenia liczby rat albo nawet wypłaty 75 proc. w jednej racie, ale wiąże się to z koniecznością zapłaty podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki).

PPK nie jest obowiązkowym programem, więc odkładane pieniądze można wypłacić w każdej chwili przed ukończeniem 60. lat. Ta wypłata będzie jednak pomniejszona o:

całość dopłat państwa
30 proc. skladek pracodawcy
podatek od zysków kapitałowych.

Istnieją również dwie wyjątkowe sytuacje, w których można wypłacić oszczędności bez dodatkowych obciążeń:

poważna choroba uczestnika PPK, małżonka lub dziecka (do 25 proc., bez obowiązku zwrotu)
przed ukończeniem 45. roku życia na pokrycie wkładu własnego do kredytu hipotecznego (do 100 proc. oszczędności, z koniecznością zwrotu w ciągu 15 lat).

Pracownicze Plany Kapitałowe (1)

Czy warto oszczędzać na PPK?