Krótka historia zamku w Osiecznej

Pierwszym wymienionym w źródłach historycznych właścicielem Osiecznej w latach 1365-85 był Wojsław Borek kasztelan santocki, a pierwsza wzmianka o zamku w Osiecznej pochodzi z 1472 r., ale mógł istnieć już w XIV w.

Własnością Borków, Osieczna pozostawała do 1512 r., wtedy miasto wraz z zamkiem kupił Łukasz Górka. Był przedstawicielem jednej z najbogatszych rodzin w Wielkopolsce. W 1592 r. zamek w Osiecznej jako spadek po Stanisławie Górka, otrzymał jego siostrzeniec Andrzej Czarnkowski. Należał do niego krótko, bo tylko niecałe 10 lat, ale Andrzej Czarnkowski znacząco przyczynił się do jego odbudowy i rozbudowy.

Kolejnymi właścicielami miasta byli Przyjemscy (1601-1653) i Opalińscy (1653 -1690). W 1665 r. zamek strawił pożar. Odbudowę przeprowadził Jan z Bnina Opaliński (drugi mąż Zofii Przyjemskiej, córki Adama Olbrachta), co upamiętnia ozdobna tablica w skrzydle północnym. Wraz z żoną Teresą Zofią z Przymy był również dziedzicem Rawicza w latach 1653-1684.

Łaciński napis głosi: Ilustrissimus IOANNES de BNIN OPALENSKI palatinus Bresten Maior Polon. Generalis post teram deflagrationem A 1665 (...) et in hanc formam gratae posteritati edegit - Prześwietny Jan z Bnina Opaliński wojewoda brzesko-wielkopolski odbudował zamek po całkowitym spaleniu w roku 1665 w tej postaci przekazując potomnym.

Powyżej znajduje się tablica upamiętniająca Andrzeja Czarnkowskiego.

Kolejnym właścicielem Osiecznej od 1694 r. była rodzina Mycielińskich herbu Dołęga (1690 -1744). Po nich, w 1750 r., drogą dziedziczenia, miasto i zamek otrzymał hrabia Józef Skoroszewski herbu Habdank. Jego syn Mikołaj był ostatnim polskim właścicielem Osiecznej do 1797 r.

Zamek w rękach Przyjemskich

Nie wiadomo dlaczego Andrzej Czarnkowski sprzedał w 1610 r. dobra i zamek w Osiecznej. Kupił go Andrzej z Przyjmy Przyjemski herbu Rawicz (ojciec Adama Olbrachta i Stanisława), starosta bydgoski i marszałek nadworny koronny. W 1620 r. bracia Adam Olbracht i Stanisław Przyjemscy zawarli umowę dotyczącą podziału majątku po zmarłym dwa lata wcześniej ojcu. Były to 2 miasta oraz 26 całych i 7 części wsi. Powstały dwa niezależne, scalone majątki z jednym ośrodkiem miejskim, który miał stać się centrum dóbr. Starszy brat, Adam Olbracht, odziedziczył trzy klucze dóbr: miasto Osieczna z zamkiem, folwarkiem i młynem oraz okoliczne wsie i folwarki. Młodszy brat, Stanisław, otrzymał trzy klucze majątkowe: miasto Miejska Górka z folwarkiem Mała Górka oraz okoliczne wsie oraz rodową majętność w powiecie konińskim - Przyjmę. Majątek Stanisława był szacowany wyżej niż dobra Adama Olbrachta.

Po założeniu Rawicza, Adam Olbracht (1638 r.), większość czasu prawdopodobnie spędzał i tak w Osiecznej. Historycy nie są zgodni, czy w Rawiczu wybudowano rezydencję Przyjemskich (pałac), być może była tylko w planie, ale do jej realizacji nie doszło.

Po śmierci Adama Olbrachta, poprzez małżeństwo jego córki Zofii, cały majątek przeszedł w ręce Opalińskich herbu Łodzia.

Portrety trumienne w kościele Świętej Trójcy w Osiecznej

Świątynia, w założeniu późnogotycka, trzynawowa z dwiema kaplicami i kwadratową wieżą, zbudowana została w 1540 r. z fundacji rodu Górków i poświęcona w 1553 r. Kościół został przebudowany w 1777 r. w stylu barokowym. Po pożarze odbudowany został w latach 1860 -1861 przez księdza proboszcza Franciszka Zająca.

W prezbiterium częściowo ocalało pierwotne gotyckie sklepienie. Zachowały się również gotyckie filary z nawami bocznymi pod chórem muzycznym i boczne mury z wąskimi oknami. W kościele znajdują się dwa portrety trumienne: Adama (zmarłego w 1646 r.) i Anny (zmarłej 1657 r.) Przyjemskich. Umieszczone są w bocznej nawie, nad kryptą grobową.

W czasie pierwszej wojny światowej, 26 lipca 1917 roku, zostały zdjęte z wieży kościoła dwa dzwony na cele wojenne. Fragmenty tych dzwonów zostały wmurowane w kruchcie kościoła.

O historii całego rodu Przyjemskich można przeczytać TUTAJ

Źródła: Paweł Klint (Uniwersytet Wrocławski) „Przyjemscy z Przyjmy - wielkopolska rodzina magnacka w XVI-XVIII wieku”, zamkiobronne.pl/zamek/osieczna, Wikipedia, regionwielkopolska.pl

Ród Przyjemskich (1)