Dane Komendy Głównej Policji za 2021 rok pokazują gwałtowny wzrost zachowań samobójczych wśród młodych osób. Ze względu na coraz bardziej niepokojące statystyki twórcy projektu "Życie jest warte rozmowy" postanowili pierwszy raz w Polsce stworzyć raport dotyczący zachowań samobójczych dzieci i młodzieży. Wynika z niego, że w poprzednim roku próbę samobójczą podjęło 1496 dzieci i nastolatków (od 8-18 roku życia). Aż 127 z tych prób okazało się śmiertelnych. W stosunku do 2020 roku zaobserwowano wzrost odpowiednio o 77% zachowań samobójczych (składają się na nie samobójstwa i próby samobójcze) oraz o 19% śmierci samobójczych. To oznacza, że w Polsce dziennie średnio 4 osoby poniżej 18. roku życia podejmują próbę samobójczą. Najnowsze dane wskazują także, że wśród zachowań samobójczych dziewczynek zauważono wzrost o 101%.

Osoba myśląca o samobójstwie najczęściej nie chce skończyć z życiem i nie jest egoistą. Chce raczej skończyć z sytuacją w jakiej się znajduje i uwolnić innych od siebie

– podkreśla w Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom Tomasz Bilicki, psychoterapeuta, psychotraumatolog i interwent kryzysowy pracujący z młodzieżą.

"Pierwszy kryzys jest często wyjątkowo poważny"

O tym, dlaczego nastolatkowie są w szczególny sposób narażeni na ryzyko podjęcia takiej decyzji oraz czemu nie wolno ignorować problemów najmłodszych ani umniejszać wagi ich kłopotom, mówi dr Halszka Witkowska, suicydolog, kierownik projektu "Życie jest warte rozmowy", autorka książki "Życie mimo wszystko. Rozmowy o samobójstwie":

Należy pamiętać, że młody człowiek napotyka pierwsze w swoim życiu problemy i nie ma jeszcze narzędzi, żeby sobie z nimi poradzić

– tłumaczy specjalistka.

Dystans do rzeczywistości przychodzi z wiekiem (...). Czasem ciężko nam pojąć, w jak trudnych warunkach zdarza się żyć dzieciom i młodzieży. W domach z przemocą fizyczną lub seksualną. Jeżeli młoda osoba nie ma dobrego dzieciństwa, jeśli nie pamięta żadnego dobrego momentu, którego mogłaby się uchwycić, to jest jej bardzo ciężko przetrwać trudne chwile

– dodaje.

Pani suicydolog wskazuje na najczęstsze przyczyny kryzysu u młodych osób: trudności z nauką, problemy rówieśnicze, alkoholizm rodzica, rozwód i przemoc seksualną. Często to też dziecięca samotność.

Gdy młody człowiek tak wcześnie na swojej drodze napotka wiele problemów, a w dodatku będzie ich więcej niż tych dobrych doświadczeń, to może pomyśleć, że tak będzie wyglądać całe jego życie. I może stwierdzić, że się wypisuje, że nie chce tak żyć, że w ogóle nie chce żyć

– mówi ekspertka.

Dlatego tak ważna jest rola stabilnego dorosłego, który pomoże młodemu człowiekowi przejść przez te kryzysy.

Jak samemu można pomóc osobie w kryzysie?

Inicjatorzy projektu "Życie jest warte rozmowy" uświadamiają, że "samobójstwom można i trzeba zapobiegać". Jak wskazuje zespół specjalistów, tak jak uczymy się udzielać pierwszej pomocy osobie poszkodowanej w wypadku, tak samo powinniśmy uczyć się udzielania pierwszej pomocy emocjonalnej, która również ma moc ratowania życia.

Pamiętajmy, że jest również coś takiego, jak bierna pomoc, czyli po prostu bycie

– mówi Halszka Witkowska.

Pani doktor tłumaczy, czego powinniśmy się wystrzegać rozmawiając z osobą w kryzysie. To przede wszystkim "licytacja problemów":

Przecież to nikomu nie pomaga. Jak ktoś się przed nami otwiera i przyznaje do swoich problemów, to nie po to, by słuchać o naszych

– mówi.

Specjalistka edukuje także, jak reagować w sytuacji, kiedy ktoś płacze.

Nie powinniśmy go uciszać albo na siłę rozśmieszać. Niech ten ból wybrzmi (...). Niech poczuje się bezpiecznie z nami obok i pozwoli na ujście tym wszystkim emocjom, które do tej pory tak skrzętnie chowała. Wystarczy po prostu być. A okazuje się, że niekiedy właśnie to bywa najtrudniejsze w niesieniu pomocy: żeby komuś pozwolić na jego ból.

Dr Halszka Witkowska uspokaja, że nie zawsze musimy mieć odpowiedź na czyjś problem.

Nie powinniśmy zarzucać złotymi radami. Nie powinniśmy opowiadać "Jak ja byłem mały to...", bo każdy wie, co przeżył. Każdy już poradził sobie z jakimś kryzysem i jeżeli będziemy mu dobrze, empatycznie i ciepło towarzyszyć, mamy szansę, żeby pomóc mu przypomnieć sobie, jak radził sobie wcześniej (...). Od tego bardzo dużo zależy. Ten moment, takie przeholowanie człowieka w kryzysie, w tym najtrudniejszym momencie danie mu swojej uwagi i empatii, może uratować ludzkie życie

– apeluje suicydolog.

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy?

Każdy poważny kryzys psychiczny, szczególnie ten samobójczy, może wymagać opieki specjalistów, którzy wyposażeni zostali w odpowiednią wiedzę i techniki, by pomóc się z niego wydostać. Jak podkreśla suicydolog, wsparcie to przeznaczone jest nie tylko dla osób pogrążonych w kryzysie, ale również dla ich bliskich oraz osób towarzyszących innym w kryzysie. Dr Witkowska podpowiada, że w takich sytuacjach powinniśmy tworzyć "sieć pomocy".

Jeśli więc potrzebujesz wsparcia psychologicznego, ale nie wiesz, gdzie go szukać, wstydzisz się o nie poprosić lub po prostu cię na nie nie stać, pierwszą pomoc znajdziesz na platformie "Życie jest warte rozmowy". Pozwala ona:

zlokalizować najbliższe bezpłatne placówki pomocowe (również całodobowe), w których zasięgniesz porady psychiatry i psychologa: https://zwjr.pl/bezplatne-miejsca-pomocowe,
uzyskać bezpłatne numery pomocowe i porozmawiać z ekspertami: https://zwjr.pl/bezplatne-numery-pomocowe,
otrzymać bezpośrednią bezpłatną odpowiedź od specjalisty: https://zwjr.pl/napisz-do-specjalisty.

Specjaliści z projektu oferują także bezpłatne konsultacje dla nauczycieli, pedagogów, psychologów szkolnych: https://zwjr.pl/konsultacje-dla-szkol. Z porady mogą skorzystać również rodzice dzieci w kryzysie: https://zwjr.pl/konsultacje-dla-rodzicow. Spotkania odbywają się na platformie Google Meet.

Studentom i studentkom oraz innym osobom tworzącym środowisko akademickie w Polsce bezpłatny teledyżur psychoterapeutyczny oferuje Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej: https://wsparciepsychologiczne.psrp.org.pl/rejestracja/.

Serwis https://zwjr.pl/strefa-wiedzy to także źródło rzetelnej wiedzy i materiałów edukacyjnych, z którymi powinien zapoznać się każdy.

Życie jest warte rozmowy!

Samobójstwo (2)

W spalonym domu znaleziono zwłoki. Samobójstwo czy morderstwo?

Coraz więcej nastolatków podejmuje zachowania samobójcze