Tadeusz Kościuszko to postać legendarna, symbol wolności i patriotyzmu.

„Patrz Kościuszko na nas z nieba, Jak w krwi wrogów będziem brodzić, Twego miecza nam potrzeba, By Ojczyznę oswobodzić” - brzmi fragment „Poloneza Kościuszki” z 1915 r.

Pomnik tego polskiego generała, przywódcy powstania z 1794 r., od niemal 40 lat stoi na Placu Wolności w Rawiczu. A właściwie, to stał już tam zdecydowanie wcześniej...

Pomnik Tadeusza Kościuszki na Placu Wolności w Rawiczu postawiono w 1925 roku

Pierwotny pomnik Tadeusza Kościuszki i jednocześnie pomnik św. Stanisława Kostki poświęcono 3 października 1925 r.

Pomnik św. Stanisława Kostki stał na plantach, w miejscu gdzie obecnie jest pomnik Jana Pawła II. Początkowo w tym miejscu był obelisk poświęcony ofiarom wojny prusko-francuskiej (Krieger-Denkmal) z lat 1870-1871. Po powrocie Rawicza do Polski (1920 r.), został zdemontowany i górną część wywieziono na Śląsk. Filaru pomnika użyto do wykonania popiersia Tadeusza Kościuszki na Placu Wolności. Po II wojnie światowej, w 1947 r., pomnik św. Stanisława Kostki przeniesiono w nowe miejsce - na skwerek obok kościoła Zwiastowania N.M.P.

Pierwszą wersję pomnika Tadeusza Kościuszki zniszczyli Niemcy w 1939 r. Powojenne losy monumentu ustalono w oparciu o relację Jana Bonikowskiego. On też jako drużynowy 16. Drużyny Harcerskiej im. por. Stanisława Kamińskiego przy Szkole nr 2 w Rawiczu, zainicjował akcję poszukiwania pozostałości po obelisku. Udało się.

W czasie wojny rawicki pomnik Tadeusza Kościuszki został zniszczony. Postanowiono go odbudować

Decyzję o renowacji podjęto 19 kwietnia 1978 r., na posiedzeniu Wojewódzkiego Obywatelskiego Komitetu Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Lesznie. Opracowanie dokumentacji zlecono rawickiemu artyście - Zbigniewowi Łukowiakowi. Podstawę do tego opracowania stanowiły dwa zdjęcia fragmentów pomnika oraz ocalały gipsowy odlew oryginału popiersia Tadeusza Kościuszki (w skali 1 : 1).

Ustalono, że obelisk wykonany będzie z piaskowca „Rakowiczki”, który dostarczyły Bolesławieckie Zakłady Kamienia Budowlanego. Wykonawcą popiersia naczelnika był Zbigniew Łukowiak, kolumna jest dziełem kamieniarza z Bolesławca, Wiesława Patera. Na podstawie kolumny wykuty został napis: „Tadeusz Kościuszko naczelnik powstania 1794”.

Dokładne informacje o renowacji obelisku zamieszczone są w publikacji „Informator z okazji odbudowy i odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki” z 1983 r. Udostępniona jest przez Leszczyńską bibliotekę Cyfrową - można ją przeczytać TUTAJ. Zamieszczono w niej także życiorys naczelnika Powstania Kościuszkowskiego oraz opis jego przebiegu, dzieje pomnika Tadeusza Kościuszki oraz informacje o jego rekonstrukcji.

Z okazji odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki, 9 października 1983 r. Zbigniew Łukowiak wykonał pamiątkowy medal z mosiądzu (wys. 92 mm, szer. 59 mm), znajdujący się, między innymi, w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie. Na rewersie widnieje napis: „W 40-tą rocznicę powstania LWP nadanie Hufcowi ZHP im. Saperów LWP”.

Stanisław Kostka (1)