Jak przygotować się do leśnej wyprawy?
Sukces udanego grzybobrania zależy nie tylko od oka zbieracza, ale i od odpowiedniego ekwipunku. Warto zadbać o kwestie praktyczne i zdrowotne:
- Odzież ochronna: Załóż bluzę lub kurtkę z długim rękawem, długie spodnie oraz pelerynę przeciwdeszczową. Niezbędne będą pełne buty z wyższą cholewką lub kalosze oraz nakrycie głowy (czapka lub kapelusz). Taki ustrój chroni przed wilgocią, ukąszeniami owadów oraz żmij.
- Środek na owady i kleszcze: Przed wyjściem spryskaj ubranie i odsłonięte części ciała preparatem odstraszającym komary i kleszcze.
- Koszyk wiklinowy: Zamiast foliówek zabierz ze sobą tradycyjny koszyk. W plastikowej torbie grzyby błyskawicznie parują i psują się.
- Nożyk: Przyda się do wstępnego oczyszczania owocników z resztek ściółki bezpośrednio w miejscu ich pozyskania.
Zasady bezpieczeństwa w lesie: czego unikać?
Najważniejszą regułą każdego grzybiarza jest ograniczone zaufanie do własnych zbiorów. Jeśli nie masz stuprocentowej pewności co do gatunku, zostaw grzyb w spokoju. Początkującym amatorom leśnych wędrówek zaleca się zbieranie wyłącznie gatunków rurkowych, wśród których znacznie rzadziej występują formy śmiertelnie trujące.
Należy pamiętać, że grzybów nie należy wyrywać „z korzeniem” – w ten sposób niszczy się grzybnię. Najlepiej delikatnie je wykręcać, a powstałe wgłębienie osłonić ściółką. Unikajmy także zbierania egzemplarzy zbyt małych, u których cechy morfologiczne (szczególnie blaszki) nie są jeszcze w pełni wykształcone, co uniemożliwia ich poprawną identyfikację.
Gdzie szukać pomocy i bezpłatnej porady eksperta?
Jeśli w twoim koszyku pojawiły się wątpliwości, nie ryzykuj zdrowia ani życia bliskich. Możesz udać się do najbliższej siedziby stacji sanitarno-epidemiologicznej, gdzie dyżury pełnią wykwalifikowani grzyboznawcy (uprawnieni do oceny grzybów świeżych i suszonych) oraz klasyfikatorzy grzybów (uprawnieni do oceny grzybów świeżych). Uzyskują oni uprawnienia w drodze decyzji administracyjnej Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego po ukończeniu specjalistycznego kursu i zdaniu państwowego egzaminu. Specjaliści bezpłatnie ocenią zbiory.
W Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Rawiczu można sprawdzić swoje zbiory - w godzinach pracy placówki, od 7.30 do 15.00. Porada dla celów prywatnych jest bezpłatna, a gdy myślimy o sprzedaży należy już uzyskać płatny atest.
Pomocą służą także rzetelne atlasy grzybów oraz aplikacje mobilne ułatwiające identyfikację, pamiętajmy jednak, że technologia może się pomylić.
Objawy zatrucia i pierwsza pomoc
Do zatruć dochodzi najczęściej z powodu pomyłki grzyba jadalnego z trującym – klasycznym i śmiertelnym przykładem jest pomylenie muchomora sromotnikowego z kanią czubajką lub gąską zielonką.
Pierwsze symptomy mogą pojawić się po kilku, a czasem nawet po kilkunastu godzinach od spożycia. Należą do nich:
- nudności i wymioty,
- silny ból brzucha i głowy,
- podwyższona temperatura ciała,
- biegunka.
Wiele osób początkowo bierze te objawy za zwykłą niestrawność. Jeśli podejrzewasz zatrucie, natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe (dzwoniąc pod numer 999 lub 112) lub przetransportuj chorego do szpitala. Czekając na pomoc, można sprowokować wymioty. Ważne: pod żadnym pozorem nie wolno podawać choremu mleka ani alkoholu, ponieważ płyny te drastycznie przyspieszają wchłanianie toksyn do krwiobiegu. Pamiętaj, że hospitalizacja w przypadku zatruć bywa bardzo długa (trwa od kilku do kilkunastu tygodni), a badaniom i leczeniu profilaktycznemu powinny poddać się wszystkie osoby, które spożywały feralną potrawę.
Kto powinien zrezygnować z grzybów?
Mimo że grzyby stanowią kulinarny przysmak, ze względu na trudną strawność nie są zalecane kobietom w ciąży i karmiącym piersią, małym dzieciom, osobom starszym oraz osobom zmagającym się z zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego. Dbajmy o bezpieczeństwo swoje i naszych bliskich, aby jesienne grzybobranie przyniosło wyłącznie miłe wspomnienia.
Aktualny wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu
- boczniak cytrynowy – Pleurotus citrinopileatus (Singer)
- boczniak florydzki – Pleurotus florida (Singer)
- boczniak łyżkowaty – Pleurotus pulmonarius (Fr.) Quél.
- boczniak mikołajkowy – Pleurotus eryngii (DC.) Quél., pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- boczniak ostrygowaty – Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm.
- boczniak różowy – Pleurotus djamor (Rumph. ex Fr.) Boedijn
- bokownik wiązowy – Hypsizygus ulmarius (Bull.) Redhead
- borowik szlachetny (prawdziwek – wszystkie odmiany) – Boletus edulis Bull.
- czernidłak kołpakowaty – Coprinus comatus (O.F. Müll.) Pers.
- czubajka kania – Macrolepiota procera (Scop.) Singer
- gąska zielonka (zielona) – Tricholoma equestre (L.) P. Kumm.
- gąsówka fioletowawa – Clitocybe nuda (Bull.) H.E. Bigelow & A.H. Sm.
- gęśnica indyjska – Calocybe indica Purkay. & A. Chandra
- kolczak obłączasty – Hydnum repandum L.
- koźlarz babka (wszystkie odmiany) – Leccinum scabrum (Bull.) Gray
- koźlarz czerwony (wszystkie odmiany) – Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel
- koźlarz grabowy – Leccinum pseudoscabrum (Kallenb.) Šutara
- lakownica żółtawa – Ganoderma lucidum (Curtis) P. Karst, pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- lejkowiec dęty – Craterellus cornucopioides (L.) Pers.
- lejkówka wonna – Clitocybe odora (Bull.) P. Kumm.
- łuskwiak nameko – Pholiota nameko (T. Itô) S. Ito et S. Imai, pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- łuszczak zmienny – Kuehneromyces mutabilis (Schaeff.) Singer et A.H. Sm., pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- maślak pstry – Suillus variegatus (Sw.) Kuntze
- maślak sitarz – Suillus bovinus (Pers.) Roussel
- maślak ziarnisty – Suillus granulatus (L.) Roussel
- maślak zwyczajny – Suillus luteus (L.) Roussel
- maślak żółty – Suillus grevillei (Klotzsch) Singer
- mleczaj późnojesienny (jodłowy) – Lactarius salmonicolor R. Heim et Leclair
- mleczaj rydz – Lactarius deliciosus (L.) Gray
- mleczaj smaczny – Lactarius volemus (Fr.) Fr.
- mleczaj świerkowy – Lactarius deterrimus Gröger
- naparstniczka czeska – Verpa bohemica (Krombh.) J. Schröt., pochodząca spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- opieńka miodowa – Armillaria mellea (Vahl) P. Kumm.
- piaskowiec kasztanowaty – Gyroporus castaneus (Bull.) Quél.
- piaskowiec modrzak – Gyroporus cyanescens (Bull.) Quél.
- pieczarka brazylijska – Agaricus subrufescens Peck
- pieczarka dwuzarodnikowa (ogrodowa) – Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach, z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieczarka lśniąca – Agaricus silvaticus Schaeff., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieczarka ogrodowa – Agaricus hortensis Pers., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieczarka polna – Agaricus campestris L., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieczarka miejska (szlachetna) – Agaricus bitorquis (Quél.) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieczarka zaroślowa – Agaricus silvicola (Vittad.) Peck, z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały
- pieprznik jadalny (kurka) – Cantharellus cibarius Fr.
- pierścieniak uprawny – Stropharia rugosoannulata Farl. ex Murrill
- płachetka zwyczajna – Cortinarius caperatus (Pers.) Fr.
- płomiennica zimowa – Flammulina velutipes (Curtis) Singer
- pochwiak wielkopochwowy (pochwiasty) – Volvariella volvacea (Bull.) Singer, pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- podblaszek (Buna shimeji) – Hypsizygus tessellatus (Bull.) Singer oraz Hypsizygus marmoreus (Bull.) Singer
- podgrzybek brunatny – Imleria badia (Fr.) Fr.
- podgrzybek zajączek – Xerocomus subtomentosus (L.) Quél.
- podgrzybek złotawy – Xerocomus chrysenteron (Bull.) Quél.
- polówka wiązkowa – Cyclocybe aegerita (cylindracea) (V. Brig.) Vizzini
- siedzuń sosnowy – Sparassis crispa (Wulfen) Fr.
- soplówka bukowa – Hericium coralloides (Scop.) Pers., pochodząca wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- soplówka jeżowata – Hericium erinaceus (Bull.) Pers., pochodząca wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- smardz jadalny – Morchella esculenta (L.) Pers., pochodzący wyłącznie z terenów ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych i terenów zielonych lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- smardz stożkowaty – Morchella conica Pers., pochodzący wyłącznie z terenów ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych i terenów zielonych lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- trufla Borcha, trufla biaława – Tuber borchii Vittad.
- trufla chińska – Tuber indicum
- trufla czarnozarodnikowa – Tuber melanosporum Vittad.
- trufla letnia – Tuber aestivum (Wulfen) Spreng.
- trufla zimowa – Tuber brumale Vittad.
- trzęsak morszczynowaty – Tremella fuciformis Berk.
- twardnik japoński (Shiitake) – Lentinula edodes (Berk.) Pegler, pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- twardzioszek przydrożny – Marasmius oreades (Bolton) Fr.
- uszak bzowy – Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.
- uszak gęstowłosy (grzyby mun) – Auricularia polytricha (Mont.) Sacc., pochodzący wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- zimówka aksamitnotrzonowa – Flammulina velutipes (Curtis) Singer
- żagiew wielogłowa – Polyporus umbellatus (Pers.) Fr., pochodząca spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- żagwica listkowata – Grifola frondosa (Dicks.) Gray, pochodząca wyłącznie z uprawy lub spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- żółciak siarkowy – Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill
