Rycerze z ziemi rawickiej w Bitwie pod Grunwaldem

Bitwa pod Grunwaldem trwała sześć godzin

Bitwa pod Grunwaldem (15 lipca 1410 r.) to jedno z największych starć w historii średniowiecznej Europy. Połączone siły polskie i litewskie, dowodzone przez króla Władysława Jagiełłę, odniosły druzgocące zwycięstwo nad Zakonem Krzyżackim pod wodzą wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena

Starcie rozpoczęło się w południe na polach między wsiami Grunwald, Stębark i Łodwigowo i trwało ponad sześć godzin. Kluczowym momentem okazał się taktyczny manewr pozorowanego odwrotu wojsk litewskich, po którym nastąpiło uderzenie połączonych sił, łamiące szyki krzyżackie. W bitwie zginęli najważniejsi dostojnicy Zakonu, w tym sam wielki mistrz. Sukces ten zatrzymał ekspansję Krzyżaków i zmienił układ sił politycznych w Europie Środkowej.

W bitwie uczestniczyło 250 braci zakonnych, co stanowiło prawie całość rycerzy przebywających w Państwie Zakonnym w Prusach. Spośród nich zginęło 203. Według relacji Jana Długosza, w armii polskiej zginęło jedynie 12 znaczących rycerzy. Kronika Jana Posilgego, opisująca bitwę z perspektywy krzyżackiej, wskazuje, że „wróg szczególnie godził w braci”. Z kolei Długosz nie podaje nazwisk polskich rycerzy, którzy mieli pokonać poszczególnych dostojników, z wyjątkiem Mszczuja ze Skrzynna, choć nawet w tym przypadku nie jest jednoznacznie stwierdzone, że to on zabił Wielkiego Mistrza

Walki rycerzy polskich i litewskich pod Grunwaldem zostały po 1990 upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: „GRUNWALD 15 VII 1410”.

Udział rycerzy z ziemi rawickiej w wielkiej wojnie z Zakonem Krzyżackim

Wokół udziału rycerstwa z dzisiejszego powiatu rawickiego w bitwie pod Grunwaldem (1410 r.) splatają się dwa kluczowe wątki historyczne: przynależność terytorialno-rodowa oraz zbieżność nazw heraldycznych. Samo miasto Rawicz w 1410 r. jeszcze nie istniało - zostało założone dopiero w 1638 r.. Jednak tereny wchodzące dziś w skład powiatu rawickiego (np. okolice Miejskiej Górki, Sarnowy czy Bojanowa) były wówczas ważnymi gniazdami rodowymi wielkopolskiego rycerstwa.

Chorągwie, w których walczyli rycerze z ziemi rawickiej

Rycerstwo z południowej Wielkopolski i pogranicza śląsko-wielkopolskiego stawiło się na bitwę w ramach pospolitego ruszenia. Głównymi jednostkami, do których trafili rycerze z tych terenów, były:

Chorągiew Ziemi Poznańskiej (trzynasta wg. Długosza): Prowadzona przez wojewodę poznańskiego Sędziwoja Ostroroga herbu Nałęcz. To pod tym znakiem - białym orłem bez korony w czerwonym polu - walczyła zdecydowana większość rycerzy z dzisiejszego powiatu rawickiego.

Chorągiew biskupa poznańskiego Wojciecha Jastrzębca (dwudziesta piąta): Dowodzona przez rycerza Jaranda z Brudzewa. Biskupstwo poznańskie posiadało liczne dobra i ściągało pod swój znak rycerzy-wasali z całej podległej mu części Wielkopolski.

Kluczowe rody rycerskie z regionu obecnej ziemi rawickiej

Na polach Grunwaldu najsilniej reprezentowane były dwa potężne rody, które u zarania dziejów ukształtowały strukturę własnościową w okolicach dzisiejszego Rawicza:

Awdańcy (Abdankowie): Jeden z najstarszych i najbardziej wpływowych rodów rycerskich w Wielkopolsce. Ich wielkie dobra były w okolicach Dubina, Sarnowy i Miejskiej Górki. Kroniki rzadko wymieniają z imienia drobniejszych rycerzy, ale historycy nie mają wątpliwości, że wielkopolscy Awdańcy masowo zasilili chorągiew ziemską poznańską.

Łodziowie: Kluczowy ród południowej Wielkopolski, którego przedstawiciele posiadali dobra na pograniczu śląskim i brali czynny udział w kampaniach Władysława Jagiełły.

Herb Rawicz pod Grunwaldem

W opisach Jana Długosza nazwa „Rawicz” pojawia się w kontekście bitwy wielokrotnie, ale odnosi się do herbu szlacheckiego Rawicz (przedstawiającego pannę na niedźwiedziu), a nie do miasta. Pod Grunwaldem walczyła Chorągiew kasztelana krakowskiego Krystyna z Ostrowa, która nosiła właśnie godło Rawicz. Ród Rawitów (Rawiczów) wywodził się głównie z Mazowsza i Małopolski, a nie z Wielkopolski. Dopiero kilkaset lat później (w 1638 r.) potomek tego rodu, Adam Olbracht Przyjemski herbu Rawicz, założył prywatne miasto, nadając mu nazwę od swojego herbu rodowego.

Wśród najważniejszych wydarzeń, które miały miejsce 15 lipca, warto wymienić:

1099 r. - wojska chrześcijańskie I krucjaty przełamały obronę i zdobyły Jerozolimę, co skutkowało utworzeniem Królestwa Jerozolimskiego.

1410 r. -połączone siły polsko-litewsko-ruskie pod dowództwem króla Władysława Jagiełły odniosły spektakularne zwycięstwo nad Zakonem Krzyżackim na polach pod Grunwaldem.

1975 r. - amerykańscy astronauci i radzieccy kosmonauci rozpoczęli wspólną misję Apollo-Sojuz, co było pierwszym w historii połączeniem statków kosmicznych dwóch rywalizujących wówczas mocarstw.

Wydarzenia w Polsce 15 lipca

1227 - Książę Władysław Odonic władający w północnej Wielkopolsce pokonał w bitwie pod Ujściem wojska swojego stryja, księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego.

1419 - Pod Czerwińskiem zawarte zostało antykrzyżackie przymierze pomiędzy Polską i Litwą a Danią, Szwecją i Norwegią (połączonymi personalną unią kalmarską). Król Władysław II Jagiełło i wielki książę Witold zobowiązali się do udzielenia pomocy królowi Erykowi Pomorskiemu w walce z zakonem krzyżackim na terenie Prus i Inflant. Układ ten nie został nigdy ratyfikowany i jego postanowienia nie zostały zastosowane w praktyce.

1462 - Wojna trzynastoletnia: wojska krzyżackie i warminskke rozpoczęły nieudane oblężenie Fromborka.

1646 - Została koronowana Ludwika Maria Gonzaga, żona Władysława IV Wazy, a następnie Jana II Kazimierza Wazy.

1809 - Wojna polsko-austriacka: wojska polskie pod wodzą Józefa Poniatowskiego zdobyły Kraków.

1902 - W Krakowie Władysław Stanisław Reymont poślubił Aurelię Szabłowską z domu Schatzschnejder.

1903 - Wielka powódź we Wrocławiu.

1910 - Z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem w Krakowie został odsłonięty ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego Pomnik Grunwaldzki, co stało się okazją do wielkiej manifestacji patriotycznej. Podczas uroczystości po raz pierwszy wykonano publicznie Rotę z tekstem Marii Konopnickiej i muzyką Feliksa Nowowiejskiego.

1919 - Wojna polsko-ukraińska: wojska polskie pod dowództwem gen. Lucjana Żeligowskiego zajęły ponownie Czortków (obecnie na Ukrainie).

1934 - W trakcie przebudowy runęła wieża opolskiego Ratusza.

1941 - W Kostopolu na Wołyniu ukraińscy nacjonaliści z grupy marszowej OUN-B wraz z Niemcami zamordowali około 100 Żydów i 50 Polaków.

1963 - We Wrocławiu ogłoszono stan pogotowia w związku z wybuchem epidemii ospy prawdziwej.

1995 - W Czymanowie koło Wejherowa rozpoczął się pierwszy Przystanek Woodstock.

Wydarzenia na świecie 15 lipca

1099 - I wyprawa krzyżowa: armia krzyżowców zdobyła Jerozolimę.

1149 - Poświęcono odbudowaną przez krzyżowców Bazylikę Grobu Pańskiego w Jerozolimie.

1515 - Rozpoczął się zjazd wiedeński z udziałem: króla Polski Zygmunta I Starego, króla Czech, Węgier i Chorwacji Władysława II Jagiellończyka i cesarza rzymsko-niemieckiego Maksymiliana I Habsburga.

1784 - Po ośmioletnim pobycie w USA Tadeusz Kościuszko wypłynął z Nowego Jorku do Francji.

1823 - Spłonęła bazylika św. Pawła za Murami w Rzymie.

1864 - Alfred Nobel otrzymał patent na nitroglicerynę.

1918 - I wojna światowa: rozpoczęła się II bitwa nad Marną.

1943 - W Sielcach nad Oką na terytorium ZSRR złożyli przysięgę żołnierze I Dywizji LWP im. T. Kościuszki.

1988 – Premiera filmu sensacyjnego Szklana pułapka w reżyserii Johna McTiernana.

2018 – W rozegranym na moskiewskich Łużnikach finale XXI Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej Francja pokonała Chorwację 4:2.