Dramat „Oni” Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) z 1920 r. to groteskowa wizja zagrożenia kultury i indywidualności przez bezimienną, totalitarną siłę. Głównymi bohaterami sztuki są: Kalikst Bałandaszek - bogaty właściciel dworku, kolekcjoner i koneser sztuki i erotoman, Spika hrabina Tremendosa - aktorka, jego kochanka oraz
tytułowi „Oni” - tajemniczy, wszechmocny rząd lub grupa (reprezentująca zautomatyzowany, zbiurokratyzowany tłum i totalitaryzm), na którego czele stoi m.in. Seraskier Banga Tefuan.
Fabuła dramatu „Oni”
Kalikst i Spika żyją w luksusowym dworku odciętym od reszty świata, otoczeni dziełami sztuki, miotając się w dekadenckiej apatii, sporach o sztukę oraz psychoanalitycznych grach (rozważąniach?) z motywami ego i superego. Do dworku wkracza tytułowa grupa, czyli „Oni”, przedstawiciele sekretnego rządu o totalitarnych zapędach. Ich celem jest całkowite zniszczenie dawnej kultury, wolnej sztuki (zwłaszcza teatru) oraz każdych przejawów indywidualizmu i metafizycznych przeżyć. Doprowadzają do zniszczenia dawnego porządku. W kulminacyjnym momencie dochodzi do symbolicznej śmierci (zamordowania) Spiki na scenie, a Kalikst przejmuje winę na siebie, ulegając nowemu, zmasowanemu systemowi i zatracając własną tożsamość i osobowość.
Głównym poruszonym problemem jest strach przed totalitaryzmem i rewolucją. Dramat był reakcją Witkacego na rewolucję październikową oraz narodziny masowych ideologii, które niszczą elitarną kulturę. Sztuka ukazuje bezradność artysty i jednostki wrażliwej w konfrontacji z prostactwem oraz zbiurokratyzowaną siłą społecznej „urawniłowki”. Jest to w podtekście śmierć Czystej Sztuki (Czystej Formy).
Pusta cena jako symbol tłamszenia kultury i indywidualności artystów
Spektakl „Oni” odbywał się w zasadzie na pustej scenie. Odczytać to można było symbolicznie jako tłamszenie kultury i indywidualności artystów poprzez różnego rodzaju naciski, ograniczenia i cenzurę.
Sztuka była świetnie zagrana, jak zwykle, co jest charakterystyczne dla reżyserii Sylwestra Różyckiego, znakomite były sceny zbiorowe. Inscenizacja imponowała dopracowaniem szczegółów interpretacyjnych, aktorzy grali naturalnie, bez zbędnego podkreślania tekstowych i sytuacyjnych absurdów. Nagrodzono ich gromkimi oklaskami.
Grupa teatralna młodych Ecce Terra we wrześniu wzięła udział w 29. Festiwalu „Witkacy pod Strzechy” w Słupsku, gdzie zaprezentowała spektakl „Oni”. Zespół zdobył Nagrodę Jurora Honorowego, przyznaną przez Macieja Witkiewicza za odwagę, wyobraźnię i energię sceniczną.
W spektaklu „Oni” wystąpili: Bruno Stefańczyk, Alicja Kuczyńska, Barbara Dubicka, Barbara Czajkowska, Maria Zaleska, Jacek Dworecki, Lena Staszko oraz Weronika Winna.
Reżyseria - Sylwester Różycki, światła - Karol Trzcieliński
Czysta Forma to najważniejsza koncepcja estetyczna Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego), którą sformułował w latach 1919 - 1923 (m.in. w pracy „Teatr. Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze” z 1923 r).
Główne założenia tej teorii to:
Przewaga formy nad treścią - istotą dzieła sztuki nie ma być naśladowanie rzeczywistości (realizm, naturalizm), ani przekazywanie życiowych, moralnych czy psychologicznych treści, lecz sama konstrukcja elementów formalnych (kompozycja, układ barw, dźwięków, ruch aktorów czy styl).
Uczucie metafizyczne - celem dzieła ma być wywołanie u odbiorcy tzw. uczucia metafizycznego - specyficznego wstrząsu, olśnienia i zachwytu nad Tajemnicą Istnienia.
Jedność w wielości - dzieło stanowi autonomiczny, wewnętrznie spójny układ niezależny od praw logiki, chronologii czy prawdopodobieństwa życiowego.
Komentarze (0)