Jak miał na imię brat Adolfa Hersiny?

W zachowanych dokumentach historycznych, księgach adresowych oraz przedwojennych katalogach przemysłowych z okresu międzywojennego nie zachowało się imię brata Adolfa Hersiny. Wiadomo na pewno, że Adolf Hersina miał brata (lub braci) i wspólnie z nim prowadził działalność. Świadczą o tym m.in. zachowane tabliczki znamionowe na zabytkowych wagach dziesiętnych i stołowych z tamtych lat. Widnieją na nich zamienne oznaczenia fabryki w Rawiczu: Adolf Hersina (lub A. Hersina) lub Bracia Hersina (w niektórych wersjach pisane jako Bracia Hrsina).

Większość oficjalnych rejestrów handlowych i zgłoszeń patentowych z lat 20. i 30. XX w. była sygnowana wyłącznie imieniem Adolfa, który pełnił funkcję głównego właściciela i reprezentanta Rawickiej Fabryki Wag. Tożsamość jego rodzeństwa pozostaje do dziś nieudokumentowana w powszechnie dostępnych źródłach archiwalnych.

Asortyment Rawickiej Fabryki Wag

Jeszcze przed wojną fabryka wag Adolfa Hersiny w Rawiczu cieszyła się znakomitą renomą, a jej konkurencyjne wyroby z powodzeniem rywalizowały z produktami najstarszych wytwórców z terenu środkowych Niemiec. Dzięki temu wagi z Rawicza trafiały nie tylko na obszar dawnego zaboru rosyjskiego, ale także zaspokajały potrzeby ówczesnych niemieckich zakładów przemysłowych.

Po utracie tamtych rynków zbytu fabryka wag w Rawiczu przestawiła swoją działalność na rynek Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie wagi Hersiny - dzięki precyzji wykonania - zyskały pełne uznanie w branży. Zakład produkował wszelkiego rodzaju wagi przeznaczone do handlu detalicznego, takie jak wagi dziesiętne i tym podobne.

Trzy ulice Kościelne w Rawiczu

Powodem, dla którego dawny adres Kościelna 407 w Rawiczu nie przekłada się bezpośrednio na dzisiejszy numer na tej samej ulicy, jest całkowita zmiana układu urbanistycznego i numeracji miejskiej.

Współczesna ulica Kościelna w Rawiczu ma dziś zaledwie kilka numerów i w niczym nie przypomina dawnego ciągu komunikacyjnego z czasów pruskich czy międzywojennych. Wtedy numer 407 oznaczał numer hipoteczny/konskrypcyjny działki, a nie kolejny numer budynku na danej ulicy.

Nie wyjaśnia tego mapa katastralna z 1935 r. nr 135, obejmująca Rawicz. Widnieje na niej ulica Kościelna i ulica Ignacego Buszy, ale nie ma na niej parceli 407.

Trudność sprawia nawet umiejscowienie ul. Kościelnej. Tadeusz Pawłowski odnotował, że historycznie (po 1803 r.) były dwie ulice „Kościelne”, o nazwach Kościelna Duża (Groß- Kirchgasse) - dzisiejsza Szarych Szeregów i Kościelna (Kirchgasse) - dzisiejsza ul. Buszy.

Po 1848 r. ulica Kościelna zachowała nazwę Kirchstraße - dzisiejsza ul. I. Buszy, a Kościelna Duża zmieniła nazwę na Preußische Straße (ul. Pruska) - dzisiejsza Szarych Szeregów. I tak pozostało przynajmniej do 1920 r. W czasie II wojny Niemcy przywrócili te nazwy. W okresie międzywojennym były to ulice I. Buszy i Kilińskiego.

Obecna ul. Kościelna w okresie zaborów nosiła nazwę Karl Strasse (na cześć członków pruskiej rodziny królewskiej - Hohenzollernów), nazwę Kościelna nadano w okresie międzywojennym. Ówcześni mieszkańcy Rawicza tradycyjnie nazywali nazywali te ulice Ewangelicka Kościelna (obecnie I. Buszy) i Katolicka Kościelna (obecnie Kościelna).

Czy fabryka wag mieściła się w obecnym schronie z lat 30.?

Jednak skoro adres Rawickiej Fabryki Wag Hersina w okresie międzywojennym podawany jest jako ul. Kościelna 407, raczej na pewno chodzi o obecną ulicę Kościelną. Prawdopodobnie działka nr 407 obejmowała teren na skrzyżowaniu obecnych ulic Kościelnej i Podzamcze

Historia Rawickiej Fabryki Wag Hersina najprawdopodobniej łączy się z adresem ul. Kościelna 4 i dzisiejszym schronem („bunkrem”). W okresie międzywojennym posesja ta figurowała w rejestrach właśnie pod historycznym adresem ul. Kościelna 407 (była to dawna numeracja hipoteczna / wielka numeracja miejska, która odpowiada dzisiejszemu numerowi 4). To tam znajdowały się zabudowania fabryczne.

Fabryka Adolfa Hersiny była jednym z najstarszych i najbardziej znanych zakładów produkujących wagi mechaniczne i odważniki w zachodniej Polsce. Prężnie działała przez całe dwudziestolecie międzywojenne (w dokumentach archiwalnych i na tabliczkach znamionowych wag najczęściej przewijają się daty od lat 20. do lat 30. XX wieku).

Tuż przed wybuchem II wojny światowej, ze względu na doskonałą, centralną lokalizację parceli w śródmieściu, dotychczasowa infrastruktura została przekształcona. W latach 30. polska obrona cywilna wybudowała w tym miejscu masywny, żelbetowy schron przeciwlotniczy. Tradycyjna zabudowa fabryczna zniknęła, a w jej miejscu wyrósł potężny, betonowy obiekt, który przetrwał do dziś. Obecnie umiejscowiony jest tam sklep Artykuły Używane „Bunkier” (wejście od. ul. Kościelnej).

https://rawicz24.pl/kultura/intrygujacy-spacer-po-miescie-trasa-szlakiem-dawnych-goscincow-restauracji-i-hoteli/SUVBkgDj1YzbGdywE5oR

Hersina Adolf (1)