Bojanowo i Bogusławowo, dwie bliźniacze miejscowości

Pierwsza wzmianka dotycząca osady, znajdującej się w miejscu późniejszego Bojanowa, pochodzi z 1583 r. Pierwsza lokacja miejska w 1585 roku nie została zrealizowana, druga miała miejsce 16 kwietnia 1638 roku. Miasto zostało założone przez protestanckiego szlachcica, podstolego Stefana Bojanowskiego, obok należącej do niego wsi Gołaszyn. Akt lokacyjny miasto otrzymało z rąk króla Polski Władysława IV Wazy.

Zostało zasiedlone przez uchodźców ze Śląska, gdy w czasie wojny trzydziestoletniej (1618 -1648) musieli opuścić zamieszkiwane dotąd ziemie. Łączyło się to z przychylnością Stefana Bojanowskiego do protestantów. Dodatkowym plusem lokalizacji była bliskość granicy śląsko-wielkopolskiej. Znamienny jest fakt, iż zaledwie niecały miesiąc wcześniej (24 marca 1638 r.) Władysław IV Waza nadał akt lokacyjny dla Rawicza, który również zasiedlony został przez protestantów ze Ślaska.

W 1641 r. w Bojanowie założono zbór luterański, stanowiący kontynuację przekazanego wyrokiem trybunału w 1633 r. katolikom zboru w Gołaszynie. Bojanowo stanowiło w XVII w. prężny ośrodek myśli protestanckiej, a czynne tam luterańskie gimnazjum, znane było w całej Rzeczypospolitej. W latach 1647 i 1651 w Bojanowie odbyły się synody ewangelickie.

W 1663 r. syn Stefana, Bogusław Bojanowski, lokował obok Bojanowa drugie, bliźniacze miasto, nazwane od imienia założyciela Bogusławowem. Przywilej na jego założenie uzyskał od króla Jana Kazimierza. W ostatniej dekadzie XVIII w. oba ośrodki scalono. Miasto rozwinęło się dzięki prężnie działającym sukiennikom.

Po II rozbiorze Polski w 1793 r. Bojanowo weszło w obręb terytorium państwa pruskiego i zostało połączone z Bogusławowem w jedno miasto. Później krótko było częścią Księstwa Warszawskiego (1807 -1815) i ponownie znalazło się w granicach Prus. W 1856 r. Bojanowo zyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem i Poznaniem. W sierpniu 1857 r. miasto strawił tragiczny w skutkach pożar. Spłonęło 440 budynków, w tym wszystkie obiekty użyteczności publicznej, m.in. ratusz i zabytkowa zabudowa rynku. Podpalacz, cieśla Riegel, otrzymał bezwzględną karę dożywotniego więzienia. Odbudowę przeprowadzono zgodnie z planem sprzed pożaru.

W 1880 r. wybudowano w Bojanowie koszary dla kirasjerów. W okresie II wojny światowej na terenie koszar mieścił się obóz karny oraz więzienie, w którym stale przebywało ponad 400 osób. W 1881 r. Franz Junke wybudował browar, który czynny był do 2006 roku. Na przełomie 2012/2013 roku Marek Jakubiak, właściciel przedsiębiorstwa Browary Regionalne Jakubiak nabył browar w Bojanowie. Zabytkowy kompleks był utrzymany w dobrym stanie i pozwalał na uruchomienie produkcji w krótkim czasie. Produkcję piwa wznowiono w 2013 r.

W 1907 r. powstała w Bojanowie niemiecka, średnia szkoła rolnicza, od 1922 r. kierowana przez polską administrację (obecnie Zespół Szkół Przyrodniczo-Technicznych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Bojanowie).

Powrót Bojanowa w granice państwa polskiego

Odzyskanie niepodległości nastąpiło w 1919 r., a granica międzypaństwowa przebiegała w odległości 3 km od Niemiec. W granice Polski miasto powróciło 17 stycznia 1920 roku. Po II wojnie światowej (1939 -1945) Bojanowo zostało wyzwolone 23 stycznia 1945 r., przeze radziecką 4 Armię Pancerną, wchodzącą w skład 1 Frontu Ukraińskiego.

W okresie PRL-u Bojanowo się rozwijało. Dobrze prosperował największy tamtejszy zakład – browar, zatrudniający w czasach świetności ok. 100 osób. Produkowano rocznie 100 tys. hektolitrów piwa. Rozwijała się i prężenie działała również Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. Lata 60. i 70. to czas rozwoju szkoły rolniczej. Wybudowano nowy internat dla jej uczniów i salę gimnastyczną. W 1976 r. mieszkańcom udostępniono nowy ośrodek zdrowia.

Rewitalizacja rynku w Bojanowie

Dzisiejsze ukształtowanie bojanowskiego rynku stanowią kamienice i ratusz z okresu odbudowy z 2 połowy XIX w. i początku XX w. Rozmowy dotyczące rewitalizacji bojanowskiego rynku trwały na forum rady miejskiej od 2025 r. Rozważano różne koncepcje, od całkowitej zmiany wyglądu po niewielką modernizację. W 2017 r. podjęto decyzję o remoncie rynku, który miał polegać na odnowieniu wewnętrznych chodników, schodów i samego placu, a także na zachowaniu i upiększeniu dotychczasowej zieleni. Podczas XXXIV sesji Rady Miejskiej w Bojanowie, radni wyrazili zgodę na wydanie 12 000 zł na projekt modernizacji rynku. Dokument powstał w 2018 r. i przystąpiono do prac modernizacyjnych.

Inwestycja była podzielona na dwa etapy. W ramach pierwszego wykonano przebudowę zatoki autobusowej, wymieniono krawężniki, wymieniono schody na terenie rynku, ustawiono nowe wiaty przystankowe, ławki, zamontowano słup ogłoszeniowy oraz zdrój. W drugim etapie, który miał miejsce w 2019 roku wykonane zostały nowe nasadzenia, zbudowano system nawadniania, zmodernizowano ścieżki oraz chodniki.

Źródła: regionwielkopolska.pl, Wikipedia, Diariusz Rawicki, gminabojanowo.pl, sztetl.org.pl

https://rawicz24.pl/podglad-wpisu/rawicz-obchodzi-388-urodziny/TZFtv2Zjs82p2Dtpms6T

Lokacja Bojanowa (1)

388 lat temu Bojanowo uzyskało prawa miejskie